CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉

ရှမ်းပြည်နယ် ‌မြောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံသားများ ပိုမိုကြီးစိုးလာမှုအပေါ် ဒေသခံလူထု၏ အကျိုးစီးပွားများ မထိခိုက်နိုင်ဘူးဆိုသည့် အာမခံချက်မျိုး အစိုးရမှ ပေးသင့်ကြောင်း ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင် လုပ် ဆောင်နေသူ ဦးခွန်းဆိုင်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

နိုင်ငံချင်းအကျိုးစီးပွားတူ လုပ်သည်ဆိုပါကလည်း မိမိဘက်မှ မနစ်နာရန်လိုကြောင်း၊ မိမိဘက်မှ နစ်နာသည် ဆိုပါက ရေရှည်၌ ဒို့တာဝန်အ‌ရေးသုံးပါးလုံးကို ထိခိုက်လာနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

ဦးခွန်းဆိုင်က “ကျနော်တို့ ပြည်သူရဲ့စိုးရိမ်ချက်ကတော့ ဒါဟာ ရှိလာတာ ကြာလှပြီ။ မနေ့တစ်နေ့ကမှ ဖြစ်လာ တာ မဟုတ်ဘူး။ သို့သော်လည်းပဲ ၅ နှစ်ကျော် အထူးသဖြင့် ပြီးခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်အတွင်းမှာ ပိုပြီး‌တော့မှ ကြီးထွား လာတာတော့ မြင်ရတယ်။ ဒီလိုမျိုး ကြီးထွားလာတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ သက် ဆိုင်ရာ အိမ်နီးနားချင်းနိုင်ငံတွေ၊ ကျ‌နော်တို့ရဲ့ အစိုးရကိုယ်တိုင်က လူထုကို ဒီကိစ္စမှာ ဘာမှ စိတ်ပူစရာမရှိတဲ့ အကြောင်း၊ ကျနော်တို့နိုင်ငံရဲ့ လုံခြုံ‌ရေးအကျိုးစီးပွားတင် မကဘူး။ ကျနော်တို့ ပြည်သူတွေရဲ့ စားဝတ်နေရေး၊ လူ့အကျိုးစီးပွားတွေ အားလုံးကို ဘာမှမထိခိုက် နိုင်ဘူးဆိုတာ အာမခံချက် ပေးသင့်ပါတယ်။ ဒါဟာ အဓိက,က ကျနော်တို့ အစိုးရအပေါ်မှာ မူတည်ပါလိမ့်မယ်။ ကျနော်တို့ အစိုးရက အိမ်နီးနားချင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ ကျနော်တို့က အမြဲတမ်း ထိတွေ့ဆက်ဆံနေရတဲ့ အစိုးရဖြစ်တယ်။ ဒီတော့ ကျနော်တို့ အစိုးရအနေနဲ့ အိန္ဒိယပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တရုတ် ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ထိုင်းပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့မှ နှစ်ဖက် အကျိုးတူ၊ အကျိုးစီးပွားတူ လုပ်တယ်ဆိုရင် ကိုယ့် ဘက်က မနစ်နာဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး ကိုယ့်ဘက်က နစ်နာတယ်ဆိုရင် ကိုယ့်အစိုးရကတော့ ယာယီ တည်တံ့ သွားနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ရေရှည်မှာတော့ ပြဿနာရှိပါတယ်။ ဒါတင်မကဘူး ကျနော်တို့က အချုပ်အခြာ အာဏာ တည်တံ့ ခိုင်မြဲရေးကို ကြွေးကြော်ထားတဲ့ အခါကြတော့ ဒါကို လာပြီးတော့ ထိခိုက်မယ်၊ ပြီးတော့ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်မှု မပြိုကွဲရေး ဒါတွေအားလုံးကို လာထိခိုက်လာနိုင်တယ်။ ကျနော်တို့ရဲ့ ဒို့တာဝန် အရေးသုံးပါးကို ထိခိုက်မယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ထက် ဒီအရေးသုံးပါးကို ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်းခဲ့တဲ့ တပ်မတော်နဲ့ အခုလက်ရှိအစိုးရက ပိုသိလိမ့်မယ်လို့ ကျနော်ထင်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို တွေ့ရစဉ် 

၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ ဒေသအများစုကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) မှ အုပ်ချုပ်ရာ တွင် တရုတ်လူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာမှုသည် ယခင်ထက် ပိုမိုဆိုးရွာလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေး အကဲခတ်များ၊ ရှမ်းနိုင်ငံရေးသမားများက ထောက်ပြကြသည်။

ထို့ပြင် တရုတ်လူမျိုးများသည် မန္တ‌လေးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း အပါအဝင် အချို့ နေရာဒေသများ၌ စီးပွား ရေးအရ ကျူးကျော်မှု ပိုမိုများပြားလာကာ မြန်မာနိုင်ငံသားများကို အမည်ခံခိုင်းပြီး နောက်ကွယ်မှ ငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ စိတ်ကြိုက်ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်လာနေကြောင်းလည်း ၎င်းတို့က ထောက်ပြကြသည်။

ရှမ်းမြောက်ဒေသ အထူးသဖြင့် လားရှိုး၊ မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်နှင့် နယ်စပ်မြို့များ၌ တရုတ်နိုင်ငံသားများနှင့် တရုတ် နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေး၊ ဟိုတယ်၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ရွှေ၊ ကျောက်မျက် လုပ်ငန်းများအပြင် စိုက်ပျိုးရေး ကဏ္ဍများအထိ ငွေအင်အားသုံးပြီး နယ်ပယ်စုံတွင် လက်ဝါးကြီး အုပ်လာကြသည်။

ထို့ပြင် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်၌ အဝယ်အပြိုင် ဖြစ်လာသဖြင့် အိမ်ခြံမြေ ဈေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာပြီး ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားများအနေဖြင့် ကိုယ့်မြေကိုယ်ခွဲရောင်းကာ မြို့ပြင် သို့မဟုတ် ဝေးလံသည့် ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားရသည်အထိ ကြုံတွေ့နေရကြောင်း သိရသည်။

တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ MNDAA ခေါင်းဆောင်တို့က လက်ဝါးကြီးအုပ်နေမှုကို သရုပ်ဖော်ပြထားစဉ်

တရုတ်လူမျိုးများသည် စီးပွားရေး အချက်အခြာကျသည့် နေရာများအား အကုန် ဝင်ယူလိုက်သည့် သဘောမျိုး ဖြစ်နေကာ ရှမ်းလူမျိုးများအနေဖြင့် ခံပြင်းသော်လည်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ရန် အားမရှိသဖြင့် ငုံံ့ခံနေရသည့် သဘော ဖြစ်ကြောင်း ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(SNDP)မှ  ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စိုင်းထွန်းလင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “လူအများစုက လက်ရှိကလည်း ရှမ်းတွေပဲ လူများစု။ သူတို့က ဒီနယ်မြေကို ၁၀၂၇ operation တုန်းက ဒီနယ်မြေကို တိုက်ပြီးရထားတဲ့ အချိန်ကြတော့ သူတို့က လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့လေ။ တကယ်တမ်း လူဦးရေကြတော့ ဒီလောက်မများဘူး။ ဒါပေမယ့် အခုတော့ ကြားရတာကတော့ တရုတ်ပြည်က တရုတ်လူမျိုးတွေ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တွေကို အဲဒီမှာ မြေတွေလည်း မရောင်းချင်လည်း အတင်း လိုက်ဝယ်၊ သူတို့ စီးပွားရေး အချက်အခြာ ကျတဲ့ နေရာတွေ အကုန် ဝင်ယူလိုက်တဲ့ သဘောမျိုးပေါ့။ ဒေသခံတွေကြတော့ တကယ့် အရေးပါတဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းဆိုရင်လည်း ဘာမှလုပ်ခွင့် မရှိဘဲနဲ့ သူတို့ပဲ လက်ဝါးကြီး အုပ်ထားတဲ့ပုံစံမျိုးပေါ့။ စိုးရိမ်ရတာပေါ့။ စီးပွား ရေးလည်း သူတို့က လက်ဝါးကြီး အုပ်ထားတယ်။ နောက် ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေရော။ ယဉ်ကျေးမှုက အစပေါ့။ သူ က ရှင်းရှင်းပြောရရင် အဖွဲ့ကျကျနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ သူတို့က အားလုံးကို စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ လူမှုရေး၊ နောက်ပြီးတော့မှ ထုံးတမ်းစဉ်လာပေါ့။ အားလုံးကို သူတို့က လွှမ်းမိုးအောင်လုပ်နေတာ။ အဲဒါကြီးက အင်မတန် ရုပ်ဆိုးတယ်။ ရှမ်းလူမျိုးကတော့ တကယ်တမ်း ပြောမယ်ဆိုရင် ပြန်လည်သူတို့ကို တုံ့ပြန်ဖို့ အားမရှိတဲ့ အတွက် ကြောင့်မို့လို့ ငုံ့ခံနေရတဲ့ သဘောမျိုးပေါ့။ ဘယ်သူမဆို တော်တော်တော့ ခံပြင်းနေကြတယ်”ဟု ပြောသည်။

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်လူမျိုးနှင့် တရုတ်ဩဇာ ကြီးစိုးလာမှုသည် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ရွှေ့ပြောင်း အခြေ ချမှုမျိုး မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းချက်ကို အခွင့်ကောင်း ယူကာ  စီးပွားရေးအရသာမက လူဦးရေအရပါ ဝါးမြိုလာသော အန္တရာယ်ဖြစ်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့်နိုင်ငံရေး အကဲခတ်များက ယူဆကြသည်။

ထိုအခြေအနေကို စနစ်တကျ ထိန်းချုပ်နိုင်မည့် အမျိုးသားရေးမူဝါဒနှင့် ခိုင်မာသည့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား မရှိပါက ရေရှည်တွင် ရှမ်းမြောက်ဒေသသည် မြန်မာ့မြေပုံပေါ်မှာ ရှိနေသော်လည်း လက်တွေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ သြဇာခံ နယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် လုံးဝပြောင်းလဲသွားနိုင်သည့် ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ထောက်ပြကြသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉

မြန်မာနိုင်ငံကို ငြိမ်းချမ်းသော နိုင်ငံအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာစေရေး လိုအပ်သည်များ ကူညီဆောင်ရွက် ပေးသွားမည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆူဂီအိုနို(Sugiono)က မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့်တွေ့ဆုံစဉ် ပြောကြား လိုက်သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆူဂီအိုနို ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။

ထိုသို့ တွေ့ဆုံစဉ် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိ ကြုံတွေ့နေရသည့် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အခက် အခဲများကို နားလည်သိရှိပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သော ရွေးကောက်ခံ အစိုးရ အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ငြိမ်းချမ်းသော နိုင်ငံတော်အဖြစ် ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်မည်ကို အပြည့်အဝ ယုံကြည်မှုရှိသည့် အခြေအနေ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအား အာဆီယံ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ မိတ်ဆွေအဖြစ် အမြဲမှတ်ယူထားရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို အောင်မြင်သော၊ ငြိမ်းချမ်းသော နိုင်ငံအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာစေရေး လိုအပ်သည်များ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသွားမည့် အခြေအနေများကို ဆွေးနွေးခဲ့ သည်။

ထို့နောက် အာဆီယံဘုံသဘော တူညီချက်(၅) ရပ်အပေါ် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တတ်နိုင်သမျှ ဆောင်ရွက်ပေး လျက်ရှိမှု အခြေအနေများ၊ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အာဆီယံအသိုက်အဝန်းအကြား အကောင်းဆုံး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိမှုနှင့် မြန်မာ-အာဆီယံအကြား ပိုမို တောင့်တင်းခိုင်မာသည့် ဆက်ဆံမှုများ ပြန်လည်တိုးတက် လာစေရေး စသည့် ကိစ္စများကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

ဒီမိုကရေစီစနစ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံး နိုင်ငံရေးစနစ်ဖြစ်သော်လည်း ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာ၌ မိမိတို့ နိုင်ငံများရှိ ကိုယ်ပိုင်စရိုက်လက္ခဏာများ၊ ယုံကြည်မှု၊ ကိုးကွယ်ရာနှင့် ယဉ် ကျေးမှု တန်ဖိုးများ အပေါ် အခြေခံ၍ မိမိတို့ နိုင်ငံနှင့်ကိုက်ညီသည့် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို မိမိကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ကျင့် သုံး ဆောင်ရွက်သင့်သည့် အခြေအနေများ၊ ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့်အညီ နိုင်ငံ၏အနာဂတ် ကောင်းကျိုးများကို ဆောင် ရွက်ပေးနိုင်မည့် အာမခံချက်ရှိသည့် အစိုးရတစ်ရပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည့် အခြေအနေများကိုလည်း ဆက်လက် ဆွေးနွေးကြကြောင်း သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲဖြစ်ပြီးနောက် စစ်ရေးပဋိပက္ခများအတွင်း တိုက်ပွဲရှောင် ပြည်သူလူထုများအတွက်  လွှတ်တော်ထဲ၌ ထိုကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ မည်ကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်သွားကြမလဲ ဆိုသည့်အပေါ် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက မေးခွန်းထုတ်နေကြသည်။ 

လက်ရှိတွင် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ တိုက်ပွဲရှောင်ပြည်သူများအတွက် နေထိုင်စားသောက်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး စသည့်ကဏ္ဍပေါင်းစုံ၌ ထောက်ပံ့ကူညီရန် လိုအပ်နေကြောင်း နိုင်ငံရေး‌ လေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။

တိုက်ပွဲရှောင်ပြည်သူများအတွက် ထောက်ပံ့ကူညီရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်သည့် ကဏ္ဍများကို သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ(SNDP) မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စိုင်းကောင်းသက်စံက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

ထို့အပြင် လက်ရှိအချိန်တွင်လည်း တိုက်ပွဲရှောင် ကျောင်းနေအရွယ်ကလေးများ ပညာသင်ကြားနိုင်ရေး အတွက်လည်း မိမိကိုယ်တိုင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေခြင်းမျိုး ရှိသည်ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ 

တိုက်ပွဲရှောင်များအားတွေ့ရစဉ်

ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စိုင်းကောင်းသက်စံက “ကျနော်တို့ကတော့ အချက်သုံးချက်ပေါ့။ နံပါတ်တစ်ကတော့ စစ်ဘေးရှောင်တွေ ပြည်သူတွေရဲ့ နေထိုင်ရေး ဒါတွေကို သင့်တော်တဲ့ ဟာတွေဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ ထောက်ပံ့မှုတွေကို ကျနော်တို့လူမှု၀န်ထမ်းတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ရပါတယ်။ နောက်ပြီးတော့ စစ်ဘေးရှောင်လာတဲ့အခါမှာ ကလေးတွေ ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးတွေ ကျောင်းနေနိုင်ဖို့ ဒါကတော့ ပညာရေး၀န်ကြီးဌာနနဲ့ ပေါင်းစပ်ရပါတယ်။ ကျနော်တို့ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူတွေကို ကူညီဆောင်ရွက် ပေးတဲ့အခါမှာလည်း ကျနော်တို့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အနေနဲ့ကတော့ သက်ဆိုင်ရာ၀န်ကြီး ဌာနတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးတော့ ကျနော်တို့ ဆောင်ရွက်ရတဲ့အနေအထားတစ်ခုမှာတော့ရှိပါတယ်ပေါ့။ ဒါကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ဒေသနဲ့ဆိုင်သွားတာပေါ့နော်။ ကျနော်တို့ ကိုယ့်ရဲ့ မဲဆန္ဒနယ်မှာရှိတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ ဘ၀အခက်အခဲဟာကျနော်တို့ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားတဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များရဲ့ တာ၀န်ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ဒေသမှာလည်း ဒီလိုမျိုးရှိတယ်ဆိုရင် ကျနော်ကတော့ အခုဆိုရင် ပညာရေးဆိုလည်း စစ်ဘေးရှောင်အနေနဲ့ ပြောင်းလာတယ်။ ကျောင်းအပ်ဖို့အခက်အခဲရှိရင် မြို့နယ်ပညာရေးမှူးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီးတော့ လိုအပ်တဲ့ TC (Transfer Certificate) ထွက်တာတွေ ဘာတွေညာတွေ ကျနော်ကိုယ်တိုင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပေးပါတယ်။ ထိုနည်းတူစွာပဲ ကျနော်တို့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုရင်လည်း ပြည်သူ့ကျန်မာရေးနဲ့ပူးပေါင်းပြီးတော့မှ အခမဲ့ FOC လို့ခေါ်တာပေါ့။ FOC စနစ်တွေနဲ့ ကျနော်တို့က ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေရှိပါတယ်။ ဒါကတော့ ဒေသမှာရှိတဲ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ အရည်အချင်းနဲ့တာ၀န်အပေါ်ပဲ မူတည်ပြီးတော့ ကျနော်တို့ စစ်ဘေးရှောင်တွေကို ဘယ်လောက်ထိ စောင့်ရှောက်နိုင်လဲ၊ ကာကွယ်နိုင်လဲ အပေါ်ပဲ မူတည်ပါတယ်။ ကိုယ်လုပ်နိုင်ရင် လုပ်နိုင်သလောက်ကျနော်တို့ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူတွေရဲ့ အခက်အခဲက ပြေလည် နိုင်လိမ့်မယ်။ မလုပ်နိုင်တော့ မလုပ်နိုင်သလောက်တော့ ခက်ခဲနေမှာပဲ။ ဒါကတော့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ‌တစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ အရည်အချင်းအပေါ်မှာတော့ မူတည်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများကြောင့် တိုက်ပွဲရှောင်နေသည့် ကလေးများအတွက် ပညာရေး နှောင့်နှေးမှု များစွာရှိနေကြောင်း၊ လက်ရှိအချိန်တွင် တိုက်ပွဲမှ တိမ်းရှောင်လာကြသည့် တိုက်ပွဲရှောင် ပြည်သူများ၏ ကလေးများကို ကျောင်းအပ်နှံခွင့်များ ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားသည်ဟု ဒေသခံ ပြည်သူများထံမှ သိရသည်။ 

နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြားထဲတွင် နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေကြရသည့် တိုက်ပွဲရှောင်ပြည်သူများ၏ စားနပ်ရိက္ခာများ ထောက်ပံ့ပေးနေခြင်း သာမကပဲ ၎င်းတို့၏ ရပ်တည်နေထိုင်နိုင်ရေးအတွက်ကိုလည်း စဥ်းစားစေချင်သည်ဟု နိုင်ငံရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

လွှတ်တော်အမတ်များအား တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “စစ်ဘေးရှောင်တွေအတွက်ကတော့ များသောအားဖြင့်ကတော့ ကျနော်တို့ နယ်တွေကနေ လာတဲ့ဟိုဟာတွေမှာ တတ်နိုင်တဲ့လူတွေပေါ့လေ ထိုက်သင့်အားလျော်စွာ တတ်နိုင်တဲ့သူတွေကတော့ ရန်ကုန်တို့ မန္တလေးတို့၊ နေပြည်တော်တို့ ပြီးရင် သူတို့ဒေသဆိုင်ရာ‌မြို့ကြီးတွေပေါ့။ ဥပမာ ချင်းဆို ဟားခါးမှာ တော်တော်များနေပြီပေါ့နော်။ အဲဒီလိုမျိုးတွေမှာ လာရောက်နေထိုင်တယ် တက်နိုင်တဲ့သူတွေက အိမ်၀ယ်တယ်။ ဒါမျိုးနဲ့ နေလိုက်ကြတာမျိုးရှိတာပေါ့။ တတ်နိုင်တဲ့လူတွေအတွက်ကို ခဏထားအုံးပေါ့ မတတ်နိုင်တဲ့ သူတွေ တကယ့်ကို မသက်သာဘဲနဲ့ ပြေးလာရပြီးတော့ တော်တော်ဒုက္ခရောက်တဲ့သူတွေ Camp ထဲက သူတွေကို ကျနော်တို့က ပထမဦးစားပေး ပြန်စဉ်းစားရမှာပေါ့။ ဒီလူတွေကို Camp ထဲမှာ ဒီတိုင်းထားပြီး စားနပ်ရိက္ခာလေးပေးနေရုံနဲ့ အဆင်မပြေဘူးလေနော်။ သူတို့ရဲ့ လူတစ်ဦးမှာရှိရမယ့် ဟာတွေ အကုန်လုံး ပြည့်စုံအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲပေါ့နော်။ စား၀တ်နေရေးအပါအ၀င် ကျန်းမာရေး၊ ကလေးတွေ ပညာရေး ဒါတွေအကုန်လုံး ထည့်တွက်ပြီးတော့မှ လောလောဆယ် မပြန်နိုင်သေးဘူးဆို ဒီ Camp တွေကို လူကယ်ပြန်အနေနဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ဘယ်ဌာနကတော့ ဘယ်ဌာနတွေ အကုန် ပေါင်းစပ်ပြီး သွားရမှာ။ ပညာရေးဆိုလည်း ပညာရေးနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးသွားရမှာ။ ကျန်းမားရေးဆိုလည်း ကျန်းမာရေးနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးသွားပြီးတော့မှ ဒီဟာတွေ နောက်မကျသွားအောင် ကျနော်တို့ ဘာလုပ်ပေးလို့ရသလဲ ဆိုတဲ့ဟာတွေ ဒါ‌မျိုးတော့ စဉ်းစားလို့ရတယ်ပေါ့နော်။ လတ်တလော သူတို့ရဲ့ နေအိမ်ကို မပြန်‌နိုင် သေးဘူးဆိုရင် ဒါမျိူး သွားလို့ရတယ် သွားရမှာပေါ့နော် ဒါမျိုးလုပ်ပေးရမှာဖြစ်တယ်။ ပြီးတော့ နောက်တစ်ခုက Camp ထဲမှာ ဒီအတိုင်းပဲ ထား ‌နေရုံနဲ့တင် မကဘဲနဲ့ သူတို့ရဲ့အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းတွေ ရပ်တည်နေထိုင်ရေး နေရာအသစ်မှာ ဘယ်လိုပုံစံမျိုးလုပ်ပေးမလဲဆိုတဲ့ဟာနဲ့ အစိုးရတစ်ရပ်‌အနေနဲ့တော့ စဉ်းစားပေးဖို့တော့ကောင်းတယ်ပေါ့။ သို့ပေမယ့် မြန်မာပြည်မှာက လုပ်စရာတွေက အားလုံးက အရေးကြီးတာကြီးပဲ။ အားလုံးသည် အကုန်လုံး အရေးကြီးတဲ့ကိစ္စတွေမှာ ပါနေတဲ့အခါကျတော့ ဘယ်ဟာဦးစားပေးလုပ်မလဲ။ ဘယ်ဟာ အဓိကလဲဆိုတာတော့ အစိုးရလုပ်နေ သူများက စဉ်းစားပြီးတော့မှ ဆုံးဖြတ်ပြီးတော့မှ ပထမဦးစားပေး၊ ဒုတိယဦးစားပေးအနေနဲ့ သတ်မှတ်ပြီးတော့မှ လုပ်ကြရမှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။ 

လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း၌ ပိုမိုကြီးမာကျယ်ပြန့်လာကာ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများလည်း လွန်စွာပေါများလာခဲ့သည်။

ထို့နောက် နိုင်ငံရေး၊ စစ်‌ရေး ပဋိပက္ခကြားထဲတွင် ပြည်သူလူထု အနေဖြင့် အိုးအိမ်စည်းစိမ်များကို စွန့်ခွာကာ အခြားဒေသများသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် နေကြရသလို အသက်အန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်မှုများလည်း ရင်ဆိုင်နေ ကြရသည်။

လက်ရှိတွင် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့ အနေဖြင့် ရက်ပေါင်း ၁၀၀ အတွင်း ဆောင်ရွက် ပေးသွားမည့် ကိစ္စရပ်များအနက် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးကဏ္ဍလည်း ပါရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထက်ပိုင်းရှိ ရွှေပြည်အေးမြို့အနီးက KIA-PDF ပူးပေါင်း တပ်စခန်း ၅ ခုကို ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်(SNA)က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၄ ရက်တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော် (SNA)၊ တပ်မဟာ (၈၉၁)၊ တပ်ရင်း (၂) ထိန်းချုပ်ဒေသအတွင်း ဝင်ရောက်နေရာ ယူထားသည့် KIA- HPDF 124 ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့၏ တပ်စခန်း နေရာ (၅) ခုအား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၄ ရက်က SNA မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ဂွေးတောက်ကုန်း ကျေးရွာအုပ်စု အတွင်းရှိ SNA တပ်ဖွဲ့များ အခြေစိုက် တပ်စွဲထားသည့် တီလောင်တပ်စခန်း တောင်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင် ဝင်ရောက်လာသည့် KIA- HPDF 124 ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့၏ စခန်း ၅ ခုကို ဇူလိုင် ၄ ရက်က SNA မှ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ လက်နက်ခဲယမ်းနှင့် ရန်သူ့ အလောင်းတချို့ ရရှိခဲ့ကြောင်း SNA မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောသည်။

KIA-PDF ထံမှ သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သော လက်နက်ခဲယမ်းများကို တွေ့ရစဉ်

၎င်းက “ကျနော်တို့ တပ်မဟာ (၈၉၁)၊ တပ်ရင်း (၂) နယ်မြေထဲကို ဝင်ရောက် နေရာယူထားတာ နှစ်နဲ့ချီပြီး ရှိနေပြီ။ အစပိုင်းကတော့ သူတို့ဖက်က ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းဘေးနားမှာပဲ နေကြပြီးတော့ တဖြေးဖြေးနဲ့ ကျနော်တို့ စခန်းနားကို တိုးကပ်လာတာကြောင့် ကျနော်တို့ဖက်က တန်ပြန်တိုက်စစ်ဆင်လိုက်တာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီမှာ သူတို့ စခန်း (၅) ခုကို တစ်ရက်တည်း သိမ်းလိုက်နိုင်ခဲ့တယ်။ အလောင်းကတော့ ၂ လောင်းပဲ ရတယ်ဗျ။ လက်နက် (၃) လက်ရတယ်။ ခဲယမ်းတချို့တော့ရတယ်”ဟု ပြောသည်။

SNA မှ သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သော KIA-PDF တပ်စခန်း ၅ ခု နေရာသည် ရွှေပြည်အေးမြို့သစ်၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်၊ ချင်းတွင်းမြစ်၏ အနောက်ဖက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး မုံရွာမြို့မှ ဆန်တက်လာသည့် ကုန်တင် ရေယာဉ်များအား KIA-PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က ပိတ်ဆို့၍ ဒေသတွင်း ကုန်စည်စီးဆင်းမှုကို ဖြတ်တောက်ထားသော နေရာအနီးဖြစ် ကြောင်း သိရသည်။

စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထက်ပိုင်း ဟုမ္မလင်း၊ ခန္တီး၊ နာဂဒေသများသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ (မန္တလေး- မုံရွာ)နှင့် ချိတ်ဆက်၍ ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။

KIA-PDF ထံမှ သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သော ပစ္စည်းများကို တွေ့ရစဉ်

အဆိုပါ ကုန်သွယ်ရေးတွင် ရေကြောင်းနှင့် ကုန်ကြောင်း ၂ မျိုးရှိကြောင်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ကို အမှီပြု၍ ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေး လုပ်ရာမှာတော့ ရွှေပြည်အေးမြို့အား KIA-PDF က ထိန်းချုပ်၍ ကုန်တင်သင်္ဘောများကို ပိတ်ဆို့ ကာ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအား ဖြတ်တောက်ထားကြောင်း၊ မန္တလေး-မုံရွာ-ဟုမ္မလင်း ယာကြီးလမ်းနှင့် မဟာမြိုင်လမ်း တွင်လည်း KIA-PDF က စိုးမိုးထားခြင်းကြောင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထက်ပိုင်း ဟုမ္မလင်း-ခန္တီး-နာဂဒေသမှာ ကုန်စည် စီးဆင်းမှု ဖြတ်တောက်ထားကြောင်း ဒေသတွင်း ပြည်သူများက ပြောသည်။

ထို့ကြောင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထက်ပိုင်းရှိ ဟုမ္မလင်း-ခန္တီး-နာဂ ဒေသများသည် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်ခြင်း နှင့် ကုန်စည်ပြတ်တောက်ခြင်းများ ရင်ဆိုင်နေကြရသလို ကျန်းမာရေး-ပညာရေး-လူမှုစီးပွား နိမ့်ကျလျက်ရှိသလို လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးလည်း ခက်ခဲလျက်ရှိနေသည်။

ရှမ်းနီ အမျိုးသားများ တပ်မတော် (SNA) သည် ရှမ်းနီ လူမျိုးတို့၏ နယ်မြေ၊ အမျိုးဘာသာသာသနာကို ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဆုံးရှုံးနေသော အခွင့်အရေးများ ပြန်လည်ရရှိရန် ဖွဲ့စည်းထားသည့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်းတို့တွင် လှုပ်ရှားနေသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅

တအာင်းတပ် TNLA ထံမှ ကိုးကန့်တပ် MNDAA သိမ်းယူထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို အစိုးရထံ ပြန်လည်အပ်နှံမည်ဟု သတင်းထွက်ပေါ်နေကြောင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့်လတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်သို့ အစိုးရအဖွဲ့မှ ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများ ဝင်ရောက်လာနေပြီဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့ပြင် စာသင်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပြီး အစိုးရကို ပြန်လည်အပ်နှံပေးမည်ဟုလည်း ကြားသိရကြောင်း ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ) မှ မိုးနဲမြို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စိုင်းထွန်းလင်းက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “ကွတ်ခိုင်ကသတင်းကို ကျနော်မေးကြည့်တဲ့အချိန်ကြတော့ သူတို့က မကြာခင်မှာ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဝန်ထမ်းတွေပေါ့ ပြန်ဝင်လာတော့မယ်။ တချို့ကလည်း ဒေသခံ ဆရာ၊ ဆရာမတွေ ပြန်ရောက်နေပြီ လို့လည်း သတင်းတွေ ကျနော်ကြားတယ်ဗျ။ နောက် သူတို့ကလည်း ကျောင်းဖွင့်ပေးမယ် ပြောတယ်ဗျ။ အဲဒီကျောင်းဖွင့် ပေးတာလည်း နိုင်ငံတော်အစိုးရကို သူတို့က ပြန်အပ်ဖို့ပေါ့ အခြေလှမ်းအစလို့ သတင်းလည်း သူတို့က ကျနော့်ကို ပြောကြတယ်ဗျ” ဟု ပြောသည်။

ကွတ်ခိုင်မြို့ကိုတွေ့ရစဉ် (The Kokang)

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း မြန်မာ့တပ်မတော်ထံမှ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည့် မြို့နယ်ဖြစ်ကာ ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ထိုးစစ်ဆင်၍ TNLA ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။

TNLA ထိန်းချုပ်စဉ်တွင် တအာင်းစာသင်ကြားရေးကို စာသင်ကျောင်းများတွင်လည်း ထည့်သွင်းသင်ကြားရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လက်ရှိ MNDAA ထိန်းချုပ်ထားချိန်တွင် တရုတ်စာသင်ကြားရေးကို ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု သိရသည်။

ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းသို့ အစိုးရပိုင်းမှ ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာနေကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် တည်ငြိမ်လျက် ရှိနေသည်ဟု ရှမ်းမြောက်ဒေသခံတစ်ဦးက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အဲဒါတွေက သူတို့အချင်းချင်း ညှိနှိုင်းကြတာက အတွင်းရေးကနေ ညှိနှိုင်းပြီးမှ အတွင်းကနေ သွားကြတာ ထင်တယ်။ ပထမ သတင်းတွေဖြစ်တယ်လေ ကျောင်းတွေဖွင့်တယ်၊ နောက်တစ်ခါ CDM ဝန်ထမ်းတွေပေါ့ Non – CDM ဝန်ထမ်းတွေပေါ့ ကားတွေနဲ့ သွားကြတယ်။ နောက်ပိုင်းကြတော့ ဘာဖြစ်လဲဆိုတော့ အဲဒါတွေက သူတို့ဘာသာ သူတို့ စီမံခန့်ခွဲတာတဲ့။ ကျောင်းကလည်း ဖွင့်တာကလည်း သူတို့ဘက်က သူတို့သဘောနဲ့ သူတို့ ဖွင့်ထားတဲ့ ကျောင်းတွေဖြစ်တယ်ပေါ့။ တရုတ်စကားတွေပြော၊ အခမ်းအနားတွေဆိုလည်း Agenda တွေက အကုန်လုံး အစီအစဉ်တွေ တရုတ်လိုပဲပြော။ တရုတ်လိုပဲ ဘာသာပြန်ပေါ့နော် အဲဒီလို ဖြစ်ပြီးမှ ဝန်ထမ်းတွေ CDM တွေ အစိုးရကနေ ပြန်လည်စီမံခန့်ခွဲမယ်ဆိုတဲ့ အဖွဲ့တွေ ဝင်သွားတယ် ကြားပြီးတဲ့နောက်မှ ဘာမှကို ထပ်မကြား တော့တာ။ အဓိပ္ပါယ်တော့ မရှိဘူးပေါ့ ရှုပ်ယှက်ကို ခတ်နေတာ” ဟု ပြောသည်။

MNDAA တပ်ဖွဲ့

ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ တအာင်းစာဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် မြို့ဆိုင်းဘုတ်များကိုလည်း MNDAA က တရုတ်စာဖြင့် အစားထိုးလာပြီး တအာင်းစာသင်ကျောင်းများကိုလည်း ပိတ်သိမ်းလိုက်ကာ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပညာရေးစနစ်ဖြင့် အစားထိုးရန် ပြင်ဆင်နေလျက်ရှိသည်။

လက်ရှိတွင် MNDAA က မြန်မာပညာရေးကော်မတီဖွဲ့စည်းထားပြီး ၎င်းတို့ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ခရိုင် ၄ ခု၊ မြို့နယ် ၈ ခုတွင် မြန်မာ စာသင်ကျောင်း ၁၀၀ ကျော် ဖွင့်လှစ်ထားကြောင်း သိရသည်။

မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့အနက် TNLA နှင့် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦးတို့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်မှ ၁၃ ရက်အထိ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြကြောင်း လည်း သိရသည်။

ထို့အတူ မကြာခင်တွင် MNDAA နှင့်လည်းကောင်း၊ KIA နှင့်လည်းကောင်း ဆက်လက် ဆွေး‌နွေးကြမည်ဟူ၍ သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅

မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသ ပုံမှန်အခြေအနေ ပြန်လည် ရရှိရေးသည် အရေးကြီးသဖြင့် ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်နေကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က အိန္ဒိယသတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်သည့် DD India သတင်းဌာနနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုပြုလုပ်ရာတွင် ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၎င်းက “မကြာခင်မှာလည်း ကျွန်တော်တို့ ဒီနယ်စပ်နဲ့နီးတဲ့ ကျနော်တို့ အဓိကမြို့ကြီးတစ်မြို့ရှိပါတယ်။  ကလေးနဲ့ တမူးနဲ့ ဆက်သွယ်တဲ့လမ်းကြောင်းကို ဖွင့်နိုင်ဖို့အတွက် အမြန်ဆုံးကြိုးစားနေပါတယ်။ အဲဒါကြိုးစားပြီးရင်တော့ ကျနော် တို့နယ်စပ်ဂိတ် ကျနော်တို့ဖွင့်လို့ရပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဆိုလို့ရှိရင်တော့ အဲဒီကနေပြီးတော့ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ကိုဖြတ်ပြီးတော့မှ ထိုင်းနိုင်ငံကိုသွား။ အဓိကကတော့ မြန်မာနဲ့ အိန္ဒိယနယ်စပ်ဒေသ ပုံမှန်အခြေအနေ ပြန်လည်ရ ရှိရေးကတော့ ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ဒါကိုကျနော်ဦးစားပေးဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ကျွန်တော်လည်း အင်မတန် အလေးထားတဲ့ စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာလေးလည်း ကျနော် ပြောလိုပါတယ်"ဟု ပြောသည်။

မြန်မာ အိန္ဒိယ နယ်စပ်ဒေသ အခြေအနေများ ပြန်လည် ကောင်းမွန်မည်ဆိုလျှင် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက် မည့်ကိစ္စများ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးကိစ္စများ၌ ပိုမို တိုးတက်လာရန်ရှိကြောင်း မြန်မာကုန်သွယ်မှု မြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့၏ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး တိုင်းဦးစီးမှူး ဦးနေဝင်းစိုးက CNI သတင်းဌာနသို့‌ ပြောသည်။

ထို့ပြင် သွင်းကုန်ထက် ပို့ကုန် ပိုမိုများပြားစွာ  တင်ပို့နိုင်ရေးကိုလည်း အဓိက ရည်ရွယ်ကာ ကြိုးစားဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။

 ၂၀၁၈ ခုနှစ်က ဖော်ပြခဲ့သည့် NSCN-K နာဂ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး တိုင်းဦးစီးမှူး ဦးနေဝင်းစိုးက “ကျနော်တို့ကပြည်ပသွင်းကုန်ကို အဓိကထားဦးစားပေး နေရတာလေ။ တကယ်လို့များ တကယ်နယ်စပ် ဒေသပြန်လည်ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင်တော့ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှု ကိစ္စတွေက ဒီထက်ပိုပြီးတော့ အလုပ်လုပ်လို့ အ ဆင်ပြေသွားမှာပေါ့။ နောက်တစ်ခါကြတော့ ဒီမြန်မာနိုင်ငံနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံနဲ့ အပြန်အလှန်ပေါ့နော် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အပြန်အလှန်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးဆိုတဲ့ကိစ္စ အဲဒါလည်းဆွေးနွေးနေတာ နှစ်ကြိမ် ရှိပြီ။ MOU ထိုးဖို့ပဲကျန်တော့တယ်။ တကယ်လို့ ခုနကပြောသလို နယ်စပ်ဒေသပိုမိုတည်ငြိမ်သွားပြီဆိုလို့ရှိရင် တော့လည်း ဒီထက်ပိုပြီးတော့ အကျိုးဖြစ်ထွန်း တာပေါ့။ အခုကတော့ ကျနော်တို့နိုင်ငံလက်ရှိအနေအထားအရ တော့ ကုန်သွယ်ရေးကို ကျနော်တို့က သွင်းကုန်နဲ့ပို့ကုန်နဲ့ ကျနော်တို့ ဒီ Trade Balance (ကုန်သွယ်မှု ချိန်ခွင်လျှာ) ကို ကျနော်တို့က Trade Balance တက်လာအောင်ပဲ လုပ်နေတာဖြစ်တယ် လက်ရှိမှာလေ။ ကျနော်တို့ဆီက ကုန် ပစ္စည်းတွေများများ တင်ပို့နိုင်ဖို့ကိုပဲ ကျနော်တို့က ရည်ရွယ်ပါတယ်။ သွင်းကုန်ထက်စာလို့ရှိရင် ပို့ကုန်ပိုများဖို့အ တွက်ကိုပဲ ကျနော်တို့က လက်ရှိ သေချာကြိုးစားဆောင်ရွက်နေတာဖြစ်တယ်။ လက်ရှိမှာလည်းပဲ အိန္ဒိယနဲ့မြန်မာနဲ့ဆိုရင် ဒါအိန္ဒိယနိုင်ငံကနေပြီး ကျနော်တို့မြန်မာကို လက်ရှိမှာလည်းဒါ သွင်းကုန်ပို့ကုန် ပုံမှန်ရှိနေပါတယ်။ ဟိုတကယ်လို့ နယ်စပ်ရေးရာအခြေအနေတွေပိုပြီးတော့ ပိုကောင်းသွားမယ်ဆိုရင်တော့ ဒီနှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက် မယ့် ကိစ္စတွေ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးကိစ္စက ပိုပြီးတော့ တိုးတက်လာဖို့ရှိပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က လုံခြုံရေးအခြေအနေအရ အချို့နေရာများ၌ အခက်အခဲရှိ၍ အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံ အဝေးပြေး လမ်းစီမံကိန်းကို ရပ်ထားခြင်းများရှိကြောင်း၊ လက်ရှိတွင် လုံခြုံရေး အခြေအနေတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေခြင်းများရှိကြောင်း၊  ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခြေအနေအရ ယင်းဒေသများတွင် မတည်မငြိမ်ဖြစ်ကာ လက်ရှိတွင်တပ်မတော်က အဆိုပါနေရာဒေသများကို ရှင်းလင်းနေကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

 မြန်မာနှင့် ထိစပ်နေသော အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ပြည်နယ်များ

မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်မှ ဇွန်လ ၃ ရက်ထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ခရီးစဥ်သည် ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဥ်တွင် ပထမဆုံး ပြည်ပ ခရီးစဥ် ဖြစ်ကာ နှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိစ္စရပ်များအပြင် အခြားသောကိစ္စများကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် ၎င်းအတွက် အာဆီယံနှင့် မဟာဗျူဟာများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအား သေချာပေါက် မဖြစ်မနေ လမ်းဖောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအတွက် မြန်မာနှင့် မူဝါဒအရ ပြေလည်မှရမည်ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ်ရေးရာလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးဋ္ဌေးအောင်ကြည်က CNI သတင်းဌာနသို့‌ ပြောသည်။

၎င်းက “အိန္ဒိယက သူက IR သဘောပေါ့လေ။ နောက်တစ်ခါ အိန္ဒိယက သူက ဒီ Look Act ဆိုတဲ့ပေါ်လစီရှိတာ။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၄၊ ၅၊ ၁၀ နှစ်ကတော့ကြည့်တာ။ အခုကတော့ Look Act လုပ်ကိုလုပ်မှာပေါ့။ ဟိုဟာပေါ့ အာဆီယံနဲ့ အိန္ဒိ ယကြားထဲမှာ ဗမာက ဘာသာစုံပဲလေ၊ အဲဒီအတွက်ကြောင့် အိန္ဒိယကတော့ ဒီဥစ္စာသူက လမ်း ဒီဘယ်လိုခေါ်မလဲ အာဆီယံအတွက်ကိုရော၊ ဗမာအတွက်ကိုရော၊ မဟာဗျူဟာအတွက်ကိုရော မြန်မာကိုတော့ သူက လမ်းဖောက် ကိုဖောက်မှာပေါ့။ အဲဒီတော့ ခုနကပြောတဲ့ လမ်းကိစ္စတွေက၊ လုပ်ငန်းစီမံကိန်းကိစ္စတွေကပါလာတာပေါ့။ အဲဒီ တော့ အိန္ဒိယအတွက်က အဲဒီလိုလုပ်မယ်ဆိုလို့ရှိရင် မူဝါဒတွေအတွက်က ဗမာနဲ့ကသူကပြေလည်မှရမယ်လေ။ အဲဒီတော့ ဒီဘက်ကကြတော့လည်း ဒီအိန္ဒိယက ဖိတ်ခေါ်လာတယ်ဆိုတာ Legitimacy သဘောအရပေါ့ ဘယ် လိုခေါ်မလဲ တရားဝင်မှုသဘောအရ ပိုပြီးတော့ အားကောင်းသွားစေတာတော့ အမှန်ပဲလေ။ Legitimacy သဘောတရားအရရော၊ တရားဝင်မှုသဘောတရားအရရော၊ ကုန်သွယ်မှုသဘောတရား၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသဘော တရားအရရော နောက်တစ်ခါ လုံခြုံရေးသဘောတရားအရရော အိန္ဒိယနဲ့ကတော့ ဒါလမ်းကဖောက်ကိုဖောက်ရမှာ ပဲလေ” ဟု ပြောသည်။ 

မဏိပူရ ကသည်းသူပုန်ကိုတွေ့ရစဉ်

နိုင်ငံအရေးအပေါ်တွင်မူတည်၍ တောင်းဆိုခြင်း၊ တိုင်းရင်းသားနှင့်ပတ်သက်၍ တောင်းဆိုခြင်းတို့အပေါ်  ဒီမိုက ရေစီစနစ်ကျစွာဖြင့် ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းဆောင်ရွက်သွားရန်လိုကြောင်း၊ ထိုသို့သွားပါက လက်နက်ကိုင်ဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများသည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လျော့သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု များသည် လည်း ကန့်သတ်ချက်များစွာဖြစ်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတက ပြောသည်။

အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံကြားထဲတွင် ကုန်သွယ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာတွင် အကျိုးအမြတ်ရနိုင်သည့် ကဏ္ဍများ ရှိနေသည့်အတွက် အိန္ဒိယသည် မြန်မာအတွက် အရေးကြီးသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း အိန္ဒိယအတွက် အ‌ရေးပါသည့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။

လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းပေါင်း ၃၉ ခု၊အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၈၂ ဒဿမ ၃၈၅ သန်းနှင့် (၁၁) နိုင်ငံမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။

ထို့အပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကုလားတန်မြစ် ဘက်စုံစီမံကိန်းနှင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း ဖော်ဆောင်ရေး အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။

နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုရှိလာသည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွက် အခွင့်အလမ်းများစွာရှိလာမည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဇွန်လ ၃ ရက်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွန်ဘိုင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့်မြန်မာ-အိန္ဒိယ စီးပွားရေးဆွေးနွေးပွဲသို့ တက်ရောက်စဉ် အဖွင့်အမှာစကား၌ ထည့်သွင်းပြောကြားသွားခဲ့သည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅

မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တစ်နိုင်ငံတည်း ဆက်ဆံရေးထက် အင်အားကြီးနိုင်ငံများအား မျှခြေထိန်းရန် လုပ်ဆောင်ရန်လိုကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာအမ်ကောန်လ က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံသည် အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၏ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ကာ ထို နှစ်နိုင်ငံလုံး၏အကျိုးစီးပွားအပါအဝင် ဘက်ပေါင်းစုံ၌ မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍ၌ ရှိနေသည်။

တရုတ်ဘက်မှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် သံအမတ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတနှင့် ဒုသမ္မတတို့ဖြင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ အိန္ဒိယခရီးစဉ်စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

တရုတ်-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံသည် တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်ရေး ပေါ်လစီဖြင့် အပြန်အလှန် ကျင့်သုံးနေသည်ကို မြင်တွေ့ရကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာ အမ်ကောန်လ က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက “နိုင်ငံတိုင်းက ဒီလိုပဲ Diplomacy အရ ကျင့်သုံးရမယ့်ကိစ္စပါပဲ။ အဲဒီတော့ အထူးသဖြင့် ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံအရေးပါတာက ကျနော်တို့က ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ (Indo-Pacific) ရဲ့ အနောက် (Indo-Pacific ) ပေါ့ အလယ် (Indo- Pacific) ကကျတော့ အခု တောင်တရုတ်ပင်လယ်နေရာပေါ့နော်။ ကျနော်တို့က အနောက်ကျတယ်။ အဲဒီတော့ အနောက် Indo-Pacific မှာ malacca strait ရဲ့ အပြင်ဘက် မှာဆိုရင် ကျနော်တို့က အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်နေတယ်။ ဖြစ်နေတော့ အဲဒီဟာက အိန္ဒိယအနေနဲ့ ရှုမြင်ချက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် တစ်နိုင်ငံလက်ထဲမှာ မြန်မာက ထိန်းချုပ်ထားခံရဖို့က သူတို့အမြင်နဲ့ စဉ်းစားချက် ဆိုလည်း ခက်ခဲတယ်ပေါ့နော်။ ဒီလိုပဲ ကျနော်တို့ကိုယ်၌က မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်၌ကလည်း တစ်နိုင်ငံတည်း ဆက်ဆံတာထက် အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေနဲ့ မျှခြေထိန်းဖို့အတွက် ကျနော်တို့ ကိုယ်၌က လုပ်ရမှာ။ လုပ်ရမှာဆိုတော့ တရုတ်ကလည်း အိန္ဒိယကို (Containment Policy) ကျင့်သုံးတာပဲ။ ဒီလိုပဲ စောင့်ကြည့် ထိန်းချုပ်ရေး Policy ကျင့်သုံးတယ် ဘယ်လိုနည်းနဲ့ ကျင့်သုံးလဲဆိုတော့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရယ်၊ ပါကစ္စတန် အဲဒီနှစ်ခုနဲ့ ဆက်ဆံရေးထူထောင်ပြီးတော့မှ အခု အာဖဂန်တောင် တရုတ်နဲ့ပိုပြီးတော့မှ ရင်းနှီးတယ်။ အဲဒီတော့ အဲဒီလို အာဖဂန်ရယ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရယ်၊ ပါကစ္စတန်နဲ့ အိန္ဒိယကို (Containment Policy) ကျင့်သုံးတာပဲလေ။ အိန္ဒိယကလည်း အဲဒါကို ပြန်ချေဖျက်ဖို့ တရုတ်ကို Containment Policy ကျင့်သုံးမယ်ဆိုရင် အနည်းဆုံးတော့ (Land Bridge) ဖြစ်နေတဲ့ ကျနော်တို့ နိုင်ငံနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ သူက ပိုပြီးတော့မှ မျှခြေလုပ်ရမှာ၊ ဆက်ဆံရမှာ။ အဲဒီလိုတွေ အပြန်အလှန်တွေ ရှိတယ် ဒါကတော့ ပထဝီနိုင်ငံရေး အရေးပါတဲ့ နေရာမှာရှိတဲ့နိုင်ငံတိုင်းက ဒီတိုင်းပဲသွားတယ်” ဟုပြောသည်။

တရုတ်-မြန်မာ-အိန္ဒိယ မြေရှားကို တွေ့ရစဉ်

အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံကြားထဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပါးနပ်စွာ နိုင်ငံရေးကို ကစားသင့်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရုတ်- အိန္ဒိယတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဒေသများမှာ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်း၊ စစ်ကိုင်း၊ ရခိုင် စသည့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များဖြစ်ကြပြီး အင်အားကြီးနိုင်ငံများဖြစ်သည့် တရုတ်- အိန္ဒိယတို့နှင့် ဆက်စပ်ဒေသများအားလုံးကို သတိထားရန်လိုအပ်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။ 

တရုတ်- အိန္ဒိယတို့၏ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ထားရှိသည့် သဘောထားသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား၊ ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေး ယှဥ်ပြိုင်မှုနှင့် နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေးတို့အပေါ်တွင် အခြေခံထားကြောင်း စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက သုံးသပ်ကြသည်။ 

တရုတ်၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာထွက်ပေါက်နှင့် စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၏ ရည်မှန်းချက်သည် အရှေ့မြောက်နယ်စပ် လုံခြုံရေးနှင့် တရုတ်ကို တန်ပြန်ရေးဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့က ထောက်ပြကြသည်။ 

တရုတ်သမ္မတနှင့် မြန်မာသမ္မတကို တွေ့ရစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တရုတ်-အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံနှင့်သာမက အနောက်အုပ်စုတို့ဖြင့်လည်း ဆက်ဆံရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင်"3G Plus One" Ideology ဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာ အမ်ကောန်လက CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။

၎င်းက “အခု သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် အစိုးရပေါ့နော်။ အစိုးရအနေနဲ့က သူ့ဆောင်ရွက်ချက်တွေက ကောင်းပါတယ်။ ဘာပဲပြောပြော တရုတ်အပေါ်မှာချည်းပဲမဟုတ်ဘူး BRIလည်း ကျနော်တို့လုပ်ရမှာကို။ ဒါလည်း စာချုပ်စာတမ်းတွေအရ လေးစားလိုက်နာပြီးတော့ အကောင်အထည် ဖော်ရမှာပဲ။ ဒီလိုပဲ တရုတ်အပေါ်မှာကြီးပဲ မှီခိုတာ မသက်ရောက်အောင်လို့ အိန္ဒိယနဲ့လည်း ဆောင်ရွက်တာ ကောင်းမွန်တဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေပါတယ်။ ဒီလိုပါပဲ ကျနော်တို့က အနောက်အုပ်စုနဲ့ လည်း ဆက်ဆံရမှာ။ သူတို့ Sanction တွေ မရှိရင် ကျနော်တို့ လုပ်ရမှာ၊ ဆက်ဆံရမှာပဲ။ ဒါပေမယ့် အခုက‌ အပြော‌များနေတာပေါ့နော် အပြောများနေတဲ့ဟာက (3G + 1 Ideology) ပေါ့နော်။ (Geopolitical Ideology) အဲဒီဟာက တော်တော်ကောင်းတယ် ကျနော်မြင်တဲ့ အမြင်က။ ဒါက အခုကျနော်တို့မြန်မာနိုင်ငံ ဆောင်ရွက်သင့်တဲ့ (Ideology)။ 3G ဆိုတာက (ရုရှား၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ) ရယ် ကျနော်တို့ကြည့်နေတာက ရုရှားနဲ့ပါ (Plus One) ဆိုပြီးတော့ ဘာကြောလို့လဲဆိုတော့ (Shanghai Cooperative) လို့ခေါ်တဲ့ Shanghai အုပ်စုမှာ ကျနော်တို့မြန်မာနိုင်ငံက (Strategic Partner) အနေနဲ့ အခုပါနေတယ်။ အဲဒီတော့ Shanghai Cooperative ကို ကျနော်တို့မြေပုံမှာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဗဟိုအာရှရယ်၊ မော်စကိုရယ်၊ ရုရှားရယ်က နောက် အိန္ဒိယ၊ တရုတ် အဲဒီလိုမျိုးတွေပါတယ်။ ပါတဲ့နေရာမှာ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်ကို SCO ရဲ့ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်က အာဆီယံဘယ်မှာဆိုရင် ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံက ရေလမ်းကြောင်းအပွင့်။ အဲဒီတော့ SCO နဲ့တရုတ်နဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ဆက်ဆံရေး နေရာမှာ SCO မှ Strategic Partner ဖြစ်လာတဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့ ဒီအဖွဲ့၀င်နိုင်ငံတွေ ဖြစ်တဲ့ ရုရှား ဆိပ်ကမ်း‌တွေ၊ တဆင့်ခံဆိပ်ကမ်းတွေက အရေးပါလာတယ်။ အရေးပါလာတယ်ဆိုတော့ ကျနော်တို့က ဒါကို ပြောမယ်ဆိုရင် (3G+1 Geopolitical Ideology) က ကျနော်တို့ ကျင့်သုံးရမှာ တရုတ်၊ အိန္ဒိယတင် မကဘူး။ ကျန်တဲ့ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေပါ ကျနော်တို့ မျှခြေထိန်းတာတွေ ဆောင်ရွက်တာတွေလုပ်ရမှာ။ အဲဒါက ဒါဆိုရင် အာဆီယံအဖွဲ့တွေနိုင်ငံထဲက နောက်ထပ် (Polarization) တစ်ခုပေါ့နော်။ Indo-Pacific မှာ နောက်ထပ် ၀င်ရိုးအသစ်တစ်ခုကို မြန်မာနိုင်ငံက ဖန်တီးနိုင်ကောင်းနိုင်လိမ့်မယ်ပေါ့။ ဒါပေမယ့် အခု လက်ရှိ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး Institution တွေက အဲဒါကို စဉ်းစားနေတာတော့ရှိတယ် အဲဒါတော့ ကောင်းတယ် ဒါကျနော်မြင်တဲ့အမြင်ကို ပြောပြတာ” ဟုပြောသည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် မြန်မာသမ္မတကို တွေ့ရစဉ်

တရုတ်အစိုးရ အနေဖြင့် လာမည့် ငါးနှစ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တရုတ်၏ စီမံကိန်းများ ဖြစ် သည့် ပိုးလမ်းမစီမံကိန်းနှင့် ကျောက်ဖြူရေနက်စီမံကိန်းကို အပြီးသတ် လုပ်သွားမည့် အလားအလာ ရှိနိုင်သည်ဟု တရုတ်-မြန်မာအရေး လေ့လာသူတွေက ‌ထောက်ပြကြသည်။ 

အလားတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည်လည်း ကုလားတန်မြစ် ဘက်စုံစီမံကိန်းနှင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း ဖော်ဆောင်ရေး အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။

ထို့ပြင် တရုတ်က အဓိက လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံမှ မြေရှားသတ္တုကိုလည်း အိန္ဒိယ ဘက်မှ စိတ်ဝင်စားလျက်ရှိကာ သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီတို့ တွေ့ဆုံချိန်တွင် ၎င်းကိစ္စကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသဖြင့် မြေရှားနှင့်ပတ်သက်၍ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယအကြား မြန်မာအစိုးရက မည်ကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်မည်ကို စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကဲခတ်များက စောင့်ကြည့်လျက်ရှိသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄

အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ်  မည်သည့် ကဏ္ဍများ၌ ပါဝင်မှု ရှိလာနိုင်သလဲ ဆိုသည့်အပေါ် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများအကြား သုံးသပ်ဆွေးနွေးမှုများ ရှိနေကြသည်။ 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနှင့် မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တို့သည် နယူးဒေလီမြို့၌ တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး မြေရှားသတ္ထု၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မျှော်ဝါဒဖြစ်သည့် Look Act East ပေါ်လစီအရ မြန်မာနိုင်ငံကို မဖြစ်မနေ ဆက်ဆံရ မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အာဆီယံသို့ ကုန်သွယ်နိုင်ရေးအတွက် မြန်မာ၏ ပထဝီနိုင်ငံ‌ရေး အနေအထား အပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဒေါက်တာ အမ်န်ကောလ က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက "မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး အနေအထားအပေါ် မူတည်တယ်လေ။ မြန်မာရဲ့ အနေအထားက တောင်အာရှနဲ့ ကျနော်တို့ အာဆီယံကြားမှာ (Land Bridge) ဖြစ်နေတာကို။ မြန်မာကို ဖြတ်ပြီးတော့မှပဲ အာဆီယံကို ကုန်သွယ်နိုင်မှာ။ အိန္ဒိယရဲ့ (Look and Act East) ပေါ်လစီပေါ့နော်။ အဲဒီ ပေါ်လစီအ ရဆိုရင် မြန်မာကို မဖြစ်မနေ သူတို့က ဆက်ဆံရမှာ။ ဒါကြောင့်လည်း ဒီထဲမှာ အခုပါလာတာ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းက မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို အကောင်အထည် ဖော်ဖို့ဟာ ပြောလာတယ်။ ပြောလာတာ အခု ကုလားတန် ဘက်စုံစီမံကိန်းနဲ့ ကုလားတန်ဘက်စုံ စီမံကိန်းက တမူးကနေမှ မုံရွာကို၊ ကလေး မှ မုံရွာ၊ မုံရွာကနေ မန္တလေး၊ မန္တလေးကနေပြီးတော့မှ ရန်ကုန်၊ မော်လမြိုင်ကနေပြီးတော့မှ အာဆီယံလမ်းမထဲကို ၀င်တာကို။ အဲဒီဟာအတွက် စီစဉ်တာ။ စီစဉ်တာဆိုတဲ့အခါကြတော့ မြန်မာရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေးအနေအထားကတော့ Land Bridge ဖြစ်နေတော့ အိန္ဒိယက မဖြစ်မနေ ကျနော်တို့နဲ့ဆက်ဆံရမယ်၊ ကျနော်တို့မြန်မာနိုင်ငံကို လိုအပ်နေတယ်။ နောက်တစ်ချက်က Bay of Bengal မှာပေါ့။ အဓိက,က Indian Ocean မှာ ဒီဘက်က Malacca Strait အပြင်ဘက်မှာဆိုရင် Andaman Sea(ကပ္ပလီပင်လယ်)နဲ့ ကျနော်တို့ Bay Of Bengal နှစ်ခုရှိတယ်လေ။ အဲဒီနှစ်ခုစလုံးကိုမှ ကမ်းရိုးတန်းဆက်စပ်တာ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံပဲရှိတယ်။ ဒါ့အပြင် အိန္ဒိယ အပါအ၀င် Bay of Bengal နိုင်ငံ သုံးနိုင်ငံရှိတယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့ အိန္ဒိယရယ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရယ် ကျနော်တို့မြန်မာရယ် အိန္ဒိယ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရဲ့ ဆက်ဆံရေးက ကောင်းတယ်။ အဲဒီတော့ မြန်မာက တရုတ်နဲ့ ပိုမိုနီးကပ်သွားမယ့်ဟာကို အိန္ဒိယကတော့ Counter Balance လုပ်ချင်မှာပေါ့နော် Counter Balance လုပ်ချင်တာ။ အဲဒီနေရာမှာလည်း မြန်မာက သူနဲ့ Bay Of Bengal သုံးနိုင်ငံဟာ သူတို့တစ်စုတစည်းတည်းဖြစ်ဖို့အ‌တွက် Diplomacy အရရော Geopolitics အရရော အရေးပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ရှုမြင်ချက်ကတော့ မြန်မာက ကွဲထွက်လို့မရဘူး အဲဒီအတိုင်း သွားတာက သူက" ဟု ပြောသည်။

မြေရှားသတ္တုကို တွေ့ရစဉ်

အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံကြားထဲတွင် ကုန်သွယ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာတွင် အကျိုးအမြတ်ရနိုင်သည့် ကဏ္ဍများ ရှိနေသည့်အတွက် အိန္ဒိယသည် မြန်မာအတွက် အရေးကြီးသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း အိန္ဒိယအတွက် အ‌ရေးပါသည့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။ 

လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းပေါင်း ၃၉ ခု၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၈၂ ဒဿမ ၃၈၅ သန်းနှင့် (၁၁) နိုင်ငံမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောသည်။ 

ထို့အပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကုလားတန်မြစ် ဘက်စုံစီမံကိန်းနှင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း  ဖော်ဆောင်ရေး အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ 

နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုရှိလာသည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွက် အခွင့်အလမ်းများစွာရှိလာမည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဇွန်လ ၃ ရက်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွန်ဘိုင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ စီးပွားရေးဆွေးနွေးပွဲသို့ တက်ရောက်စဉ် အဖွင့်အမှာစကား၌ ထည့်သွင်းပြောကြားသွားခဲ့သည်။

အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်မိုဒီနှင့် မြန်မာသမ္မတကို တွေ့ရစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည်လည်း  အရေးကြီးသကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ အကြားတွင်လည်း ပြန်လည်ပါဝင်လာနိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်ဟု နိုင်ငံ‌ရေးလေ့လာသုံးသပ်သူ ဦးထက်‌အောင်ကျော်က CNI သတင်းဌာနသို့ ပြောသည်။ 

၎င်းက "ကျနော်တို့ကတော့ ပြောရမယ်ဆိုရင် ဒီတစ်ကမ္ဘာလုံးမှာရှိတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ သံတမန်ရေး System တွေရှိတယ်။ အဲဒါကြီးတစ်ခုလုံးကိုမှ တင်းပြည့် ကျပ်ပြည့် ပြန်လည် ၀င်ရောက်နိုင်ဖို့လိုတယ်။ အဲဒီလိုမှ မဟုတ်ဘူးဆိုရင်တော့ ဒီမှာ နီးစပ်တဲ့ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ် ကိုယ့်ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဆွေတွေနဲ့ပဲ သွားနေတဲ့ဟာမျိုးပေါ့ဗျာ။ အဲဒီအတွက်ကြောင့်မို့လို့ ကျနော်ကတော့ စစ်မရောက်ခင်စပ်ကြား ဝါးပေါင်းစွတ်တဲ့‌ အနေအထားလို့ပဲ မြင်တယ်။ တကယ့် တကယ်တမ်း ကမ္ဘာ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲကို တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် တကယ်ကို ကမ္ဘာ့မိသားစုအနေနဲ့ ပြန်လည် ရောက်ရှိဖို့လိုတယ်။ အဲဒီလိုမဟုတ်ရင်တော့ ဒါတွေဟာ အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ်နဲ့၊ ထိုင်းနဲ့က မဖြစ်မနေပေါ့နော် ဟိုထဲကို မရောက်သေးလည်း ငါတို့ဒါတွေအဆင်ပြေရင် ရပါတယ်ကွာဆိုတဲ့ အနေအထားနဲ့ သွားရတာ ဖြစ်တာကို။ တရုတ်တို့၊ အိန္ဒိယတို့ကလည်း မြန်မာကို ကာပြီး လုပ်ပေး‌ေနရတဲ့ ကိစ္စတွေက ပုံမှန်အတိုင်း ဖြစ်မနေဘူးပေါ့ဗျာ။ နံပါတ်တစ်ကတော့ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ဖြစ်နေဖို့လိုတယ်။ ပုံမှန်အတိုင်းမဖြစ်ခင်ကတော့ ဒီ တိုင်းပြည်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေးက သိပ်အရေးကြီးတယ်။ ကျနော်တို့က ဒါပဲရှိတာကို ဒါနဲ့မှ အဆင်မပြေလို့မရဘူးလေ။ အဲဒီအတွက်ကြောင့်မို့လို့ ဒီလိုသွားတာကတော့ ကောင်းတယ်။ သို့ပေမယ့် အဲဒီထက် ပိုကောင်းအောင် ကမ္ဘာ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲမှာ ကျနော်တို့နိုင်ငံအနေနဲ့ တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် ပြန်ဖြစ်ဖို့လိုအပ်တယ်ပေါ့။ အဲဒီအတွက်လည်း လုပ်ဆောင်ဖို့လိုအပ်တာတွေလည်း လုပ်ရမှာပေါ့" ဟုပြောသည်။

မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်မှ ဇွန်လ ၃ ရက်ထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

အဆိုပါ ခရီးစဥ်သည် ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဥ်တွင် ပထမဆုံး ပြည်ပ ခရီးစဥ် ဖြစ်ကာ နှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိစ္စရပ်များအပြင် အခြားသောကိစ္စများကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။

CNI News

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွမ်ဘိုင်းမြို့ရှိ Gateway of India ကို မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်က သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။

တာဝန်ရှိသူများက Gateway of India ၏ သမိုင်းကြောင်း၊ ဗိသုကာလက်ရာဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အထင်ကရနေရာ တစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေမှုများကို ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်မှ ဇွန်လ ၃ ရက်ထိ သွားရောက်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ အိန္ဒိယ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် အိန္ဒိယသမ္မတနှင့် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ တို့အား သီးခြားစီ တွေ့ဆုံ၍ ဆွေးနွေးခဲ့သလို အိန္ဒိယ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များနှင့်လည်း တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ သည်။