CNI Article

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၅

မကြာသေးမီ လများအတွင်း နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားသော  ပြင်းထန်သည့် တိုက်ခိုက်မှု များကြောင့် ထိုဒေသတွင် ကာလကြာရှည် ဖြစ်ပွားနေသော သူပုန်ထမှုသည် ပျောက်ကွယ်သွားပြီဆိုသည့် ယူဆချက်မှာ အမှားတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း ပေါ်လွင်သွားစေခဲ့သည်။

အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်စဉ်များ ပိုမို များပြားလာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံသား အများအပြားသည် လက်ခံရ ခက်ခဲသော အဖြစ်မှန်ကို ရင်ဆိုင်ရန် ငြင်းဆန်နေကြပြီး ယခုကဲ့သို့ အကြမ်းဖက်မှုများ ပြန်လည် ဖြစ်ပွားလာရ ခြင်းသည် နိုင်ဂျီးရီးယား၏ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် အမေရိကန် ပြန်လည် ပါဝင် ပတ်သက်လာခြင်းနှင့် ဆက်စပ် နေသည်ဆိုသည့် ထင်ကြေးပေးမှုများလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ပူးပေါင်းကြံစည်နေသည်ဆိုသော အဆိုပြုချက်ကို နိုင်ဂျီးရီးယားတွင် လူအများက လွယ်ကူစွာပင် လက်ခံလေ့ရှိသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းက အမေရိကန် လွှတ်တော်အမတ် စကော့ပယ်ရီ (Scott Perry) က အမေရိကန် နိုင်ငံတကာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအေဂျင်စီ (USAID) သည် ဘိုကိုဟာရမ် (Boko Haram) အဖွဲ့အား ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သော်လည်း ထိုစွပ်စွဲချက်အတွက် မည်သည့် အထောက်အထားကိုမျှ တင်ပြနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ထိုအချိန်က နိုင်ဂျီးရီးယားဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး ရစ်ချတ် မေးလ်စ် (Richard Mills) က ပယ်ရီ၏ ပြောဆိုချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ စွပ်စွဲချက်မှာ အများပြည်သူနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာများတွင် ပျံ့နှံ့ လွှမ်းမိုးနေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်းကိုတွေ့ရစဉ်

ထို့နောက် အမေရိကန် လွှတ်တော်အမတ်များဖြစ်ကြသည့် တက်ဒ် ခရုဇ် (Ted Cruz) နှင့် ခရစ် စမစ် (Chris Smith) တို့ကဲ့သို့သော အရာရှိများက နိုင်ဂျီးရီးယားတွင် ဖြစ်ပွားနေသော သတ်ဖြတ်မှုများသည် ခရစ်ယာန်များ ကိုသာ ဦးတည် ပစ်မှတ်ထားနေသည်ဟု မှားယွင်းစွာ စွပ်စွဲထားသည့် “ခရစ်ယာန် မျိုးဖြုတ်သတ်ဖြတ်မှု” (Christian genocide) ဟူသော ဇာတ်လမ်းကို ပိုမို အသားပေးထားသည့် မှတ်ချက်စကားများကို ပြောကြားခဲ့ကြ သည်။

ခရစ်ယာန်များအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်ပြီး မကြာသေးမီက ကာဒူနာပြည်နယ်ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တစ်ခုတွင် ဧပြီ ၅ ရက် (Easter Sunday) ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ခိုက်မှုမှာ သက်သေပင် ဖြစ်သည်။

သို့သော် ခရစ်ယာန်များ သာမကဘဲ မူဆလင် အသိုင်းအဝိုင်းများသည်လည်း ပုံမှန်ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခံနေရ သည်။

လက်တွေ့ အမှန်တရားမှာ အကြမ်းဖက် အဖွဲ့များသည် ဘာသာတရား ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ မဲမဲမြင်ရာ ရမ်းသန်း တိုက်ခိုက်နေသည်မှာ ကြာမြင့်လှပြီဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ယခုအချိန်အခါတွင် လိုအပ်နေသည်မှာ ထင်ကြေးပေး ပြောဆိုနေမှုများကို နားယောင်နေခြင်းထက် နိုင်ဂျီးရီးယား မြောက်ပိုင်းတွင် အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်နေသည့် အရာများကို အလေးအနက်ထား၍ ဆန်းစစ် လေ့လာရန် ဖြစ်သည်။

မကြာသေးမီက တိုက်ခိုက်မှုများအရ သူပုန် အဖွဲ့အစည်းများသည် အရင်ကကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်ကာ ကြိုတင် ခန့်မှန်းနိုင်သည့် ပုံစံမျိုးဖြင့် တိုက်ခိုက်သော ပုံစံအဟောင်းမှခွဲထွက်ပြီး အတိတ်က ဖြစ်ရပ်များကို သင်ခန်းစာ ယူကာ အခြေအနေနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းရှိလာသည်ကို သက်သေပြနေသည်။

အထူးသဖြင့် အနောက်အာဖရိကပြည်နယ်ရှိ ISIL ၏ လက်ခွဲအဖွဲ့ ISWAP သည် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် နည်းဗျူဟာများတွင် ပိုမိုလိုက်လျောညီထွေရှိလာခဲ့သည်။

ECOWAS အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများကိုတွေ့ရစဉ်

ISWAP အဖွဲ့သည် ဘိုကိုဟာရမ်အဖွဲ့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့ချိန်တွင် ဘိုကိုဟာရမ်အဖွဲ့ကို အားနည်းသွားစေခဲ့ပြီး ISWAP သည် ချဒ်ရေအိုင် (Lake Chad) ဒေသတွင် ပိုမိုစည်းစနစ်ကျပြီး အမြစ်တွယ်နေသော ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိစေခဲ့သည်။

ထို့နောက် ISWAP သည် ၎င်း၏ တည်ရှိမှုကို ခိုင်မာအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဆမ်ဘီဆာတောအုပ် (Sambisa Forest) အတွင်းသို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့ကာ အရပ်သားများနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကိုပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် နယ်မြေကို ကျယ်ပြန့်လာစေခဲ့သည်။

ISWAP သည် ၎င်း၏ တိုက်ခိုက်မှု ပုံစံများကိုလည်း ပိုမို ပြုပြင်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။

သီးခြားအဖွဲ့များနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သော တိုက်ခိုက်မှုများ၊ ညအချိန် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုများ၊ ချုံခိုတိုက်ခိုက် မှုများနှင့် ရန်သူကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရစေရုံသာမက စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အခြေစိုက် စခန်းများကို ဝိုင်းပတ်ပြီး စစ်ကူများ ရောက်ရှိလာမှုကို နှောင့်နှေးစေရန် ရည်ရွယ်သည့် စစ်ဆင်ရေးများကို လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ပိုမိုတိုးတက်လာသည်ကို ပြသနေသည်။

နိုင်ဂျီးရီးယား၏ ဘော်နို (Borno)၊ ယိုဘီ (Yobe) နှင့် အဒါမာဝါ (Adamawa) ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီ၏ အရွယ် အစားမှာ ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်းစီ၏ အရွယ်အစားခန့် ရှိသည်။

ဘော်နိုင်ပြည်နယ်သည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံထက် အနည်းငယ်ပိုကြီးပြီး၊ ယိုဘီပြည်နယ်သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံခန့် ရှိကာ၊ အဒါမာဝါပြည်နယ်မှာ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံထက် အနည်းငယ် ပိုကြီးသည်။

ထိုမျှလောက် ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းသည် မည်သည့် နိုင်ငံအတွက်မဆို စိန်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် တည်ငြိမ်မှု ပျက်ယွင်းနေသည့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနှင့် နယ်နိမိတ် ချင်း ထိစပ်နေသည့် အခါတွင် ပို၍ပင် ခက်ခဲလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

ရေကြီးမှုကို ကြုံတွေ့ရစဉ်

အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများ စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်း (ECOWAS) က နိုက်ဂျာတွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင် ရှုတ်ချခဲ့ပြီးနောက် နိုက်ဂျာ စစ်ခေါင်းဆောင်များသည် ဘက်စုံပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Multinational Joint Task Force) မှ နုတ်ထွက်သွားခြင်းသည် ယခင်ကတည်းက တည်ငြိမ်မှု ပျက်ယွင်းနေသည့် အခြေအနေကို ပိုမို ဆိုးရွားစေပြီး အရှေ့မြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာ၏ နယ်စပ်ကာကွယ်ရေးကို အားနည်းသွားစေခဲ့သည်။

နိုင်ဂျီးရီးယား၊ နိုက်ဂျာ၊ ကင်မရွန်းနှင့် ချဒ်နိုင်ငံတို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး N’Djamena မြို့ရှိ ဌာနချုပ် တွင် ဘီနင်နိုင်ငံမှ အနည်းငယ်သော တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သည့် ထိုပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့သည် ခက်ခဲသော နယ်မြေများ တွင် စစ်ဆင်ရေးများ လုပ်ဆောင်ရန်၊ သူပုန်များအတွက် လုံခြုံသော ခိုအောင်းရာ နေရာများ မရရှိစေရန်နှင့် နိုင်ငံ ခြား တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ၏ ရွေ့လျားသွားလာမှုကို ကြားဖြတ်တားဆီးရန်အတွက် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။

သို့သော် ဒေသတွင်း အခြေအနေကို ဆန်းစစ်ခြင်းသည် လိုအပ်သော်လည်း ပြဿနာကို အပြည့်အဝ ဖြေရှင်း မပေးနိုင်ပေ။ 

သူပုန်ထမှုများသည် တစ်နေရာတည်းတွင် မဟုတ်ဘဲ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရွေ့လျားနေခြင်းကြောင့် အကြမ်းဖက် သမားများအတွက် လူသစ်စုဆောင်းခြင်း၊ အင်အားဖြည့်တင်းခြင်းတို့ဖြင့် သက်ဆိုးရှည်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ပညာရေး ကင်းမဲ့မှုများသည် အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တိုက်ရိုက် မဖန်တီးနိုင်သော်လည်း လူမှု အသိုင်းအဝိုင်းမှ ဖယ်ကြဉ်ခံထားရခြင်း၊ အစိုးရ အင်စတီကျူးရှင်းများ အားနည်းခြင်းနှင့် ဝါဒမှိုင်းတိုက်ရန် လွယ်ကူသည့် နေရာများတွင် အကြမ်းဖက် သမားများအတွက် လူသစ်စုဆောင်းရ လွယ်ကူနေသည်။

ထို့ကြောင့် နိုင်ဂျီးရီးယားမြောက်ပိုင်းရှိ ပညာရေး အကျပ်အတည်းကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခု အဖြစ်သာမက ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လုံခြုံရေးရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။

ပညာရေးသည် စာတတ်မြောက်ခြင်းနှင့် ဂဏန်းသင်္ချာစွမ်းရည်တို့ကို သင်ကြားပေးခြင်းထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့် နက်ရှိုင်းသည့် သဘောသဘာဝရှိသည်။

နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံထဲက မိသားစုတစ်စုကို တွေ့ရစဉ်

ပညာရေးသည် ဘဝရပ်တည်ရေး၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ရေးတို့အတွက် လမ်းကြောင်းများကို အဖက်ဖက်မှ ပံ့ပိုးပေးသည်။

ထို့ကြောင့် လက်ရှိ အချိန်အခါတွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အနေဖြင့် သူပုန်တို့၏ ခိုအောင်းရာ နေရာများအပေါ် စစ်ရေးအရ ဆက်လက် ဖိအားပေးရန် လိုအပ်သည်မှာ အသေအချာပင်ဖြစ်သည်။

ပိုမိုခိုင်မာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ အကာအကွယ်၊ ပိုမိုတိကျသော ထောက်လှမ်းရေး၊ စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုနှင့် ကင်းထောက်မှု၊ တိုးတက်ကောင်းမွန်သော ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြလုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် သံတမန်ရေးရာ အတွက် ပိုမိုလေးနက်သော ချဉ်းကပ်မှုတို့ကို လိုအပ်သည်။

သို့သော်လည်း ယခု အကျပ်အတည်းကို စစ်ရေးအရ ဆောင်ရွက်ချက် တစ်ခုတည်းဖြင့် ဖြေရှင်း၍ မရနိုင်ပေ။

အစိုးရအဆင့်ဆင့်တွင် လူမှုရေး၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အစီအမံများကိုလည်း လိုအပ်သည်။

နိုင်ငံတော်သည် အစွန်းရောက်ဝါဒကို အင်အားသုံး၍သာမက ပညာရေးနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၊ ထိရောက် သည့် ဒေသန္တရ အဖွဲ့အစည်းများမှ တစ်ဆင့်ပါ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရမည်ဖြစ်သည်။

အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် လူထု၏ ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်ရယူရမည်ဖြစ်ပြီး အကြမ်းဖက် မှုများ ပြန်လည် ဖြစ်ပွားစေသည့် လူမှုရေးနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကွဲအက်မှုများကို ပိတ်ပင်တားဆီးရမည် ဖြစ်ပေသည်။

Source: အယ်လ်ဂျာဇီးယား

CNI Sport Article 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၄

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းမှာ အသင်းကို ကိုင်တွယ်တာ ရက်ပေါင်း ၁၀၆ ရက်သာရှိသေးတဲ့ နည်းပြ ရိုစီနီယာကို ရာထူးကနေ ထုတ်ပယ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါဟာ BlueCo ပိုင်ရှင်တွေ စတမ်းဖို့ဒ်ဘရစ်ချ်မှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံး စီမံခန့်ခွဲမှုအလွဲ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါ တယ်။ 

ကလပ်အသင်း အများအပြား ပိုင်ဆိုင်တဲ့ BlueCo အဖွဲ့ဟာ ဇန်နဝါရီလမှာ ထွက်ခွာခဲ့တဲ့ မာရက်စ်ကာရဲ့ နေရာမှာ သူတို့ပိုင်တဲ့ ပြင်သစ်ကလပ် စထရာဘိုးအသင်းက နည်းပြရိုစီနီယာကို ချယ်လ်ဆီးအသင်း နည်းပြအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ တာပါ။ 

ပူးတွဲပိုင်ရှင်တွေဖြစ်တဲ့ အက်ဂ်ဘာလီနဲ့ တော့ဒ်ဘိုလေတို့ဟာ အသက် ၄၁ နှစ် အရွယ်သာရှိသေးပြီး အလားအလာ ရှိတဲ့သူကို ချယ်လ်ဆီးအသင်းရဲ့ နည်းပြသစ်အဖြစ် နှစ်ရှည်စာချုပ်ချုပ်ပြီး ခန့်အပ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒါဟာ ကားမောင်းသင်ယူနေတဲ့ သူတစ်ဦးကို ဖာရာရီကားပေါ်မှာ မောင်းနှင်ပြီး ဖြေဆိုဖို့တောင်းဆိုခြင်းနဲ့ တူညီခဲ့ တာပါ။ 

ရိုစီနီယာထက် အတွေ့အကြုံ အများအပြားရှိတဲ့ နည်းပြတွေဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းမှာ ရုန်းကန်ခဲ့ရတဲ့ သာဓက တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ကြတဲ့ နည်းပြတွေကို တွေ့ရစဉ်

တော့ဒ်ဘိုလေဦးဆောင်တဲ့ BlueCo အဖွဲ့ဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလမှာ ရိုမန်အေဘရာမိုဗစ်ချ်ဆီကနေ ပေါင် ၄.၂၅ ဘီလီယံနဲ့ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့တာပါ။ 

BlueCo အဖွဲဟာ အသင်းကို ရယူပြီးနောက် နည်းပြ အပြောင်းအလဲတွေ အများကြီး လုပ်ခဲ့တာ အပါအဝင် သူတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်း ပရိသတ်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေမှုတွေကို ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ လက်ရှိ အချိန်မှာဆိုရင် လာမယ့်ရာသီ ဥရောပဝင်ခွင့် ရယူနိုင်ဖို့အတွက် ရုန်းကန်နေရပြီး ဥရောပဝင်ခွင့်မရရင် ဘဏ္ဍာရေးကိုလည်း ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်နိုင်တာပါ။ 

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ လက်ရှိပိုင်ရှင်တွေ လက်ထက်မှာ ကစားသမားတွေ ဝယ်ယူမှုအဖြစ် ပေါင် ၁.၅ ဘီလီယံ ဝန်းကျင် သုံးစွဲခဲ့ပြီး သူတို့ကို နှစ်ရှည်စာချုပ်တွေ ချုပ်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ 

BlueCo အဖွဲ့ဟာ သူတို့အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ပြီးနောက် ရက် ၁၀၀ ကုန်ဆုံးချိန်မှာ ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ရယူပေးခဲ့တဲ့ နည်းပြတူချယ်လ်ကို ထုတ်ပယ်ခဲ့ပါတယ်။ 

ချယ်လ်ဆီးအသင်း ပိုင်ရှင် တော့ဒ်ဘိုလေကို တွေ့ရစဉ်

သူ့ရဲ့နေရာမှာ ခန့်အပ်ခဲ့တဲ့ ဂရေဟမ်ပေါ်တာကိုလည်း ၇ လအကြာမှာ နည်းပြရာထူးကနေ ထုတ်ပယ်ခဲ့တာပါ။ 

ဒီနောက်မှာ လမ်းပတ်က ယာယီနည်းပြအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့နေရာမှာ ဝင်ရောက်လာခဲ့တဲ့ ပိုချက်တီနိုဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို ၁ ရာသီကြာသာ ကိုင်တွယ်ကာ နှစ်ဦးသဘောတူညီမှုနဲ့ ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ 

ပိုချက်တီနိုရဲ့နေရာမှာ အစားထိုး ဝင်ရောက်လာခဲ့တဲ့ မာရက်စ်ကာဟာ ချယ်လ်ဆီးအသင်းကို ကွန်းဖရန့်လိဂ်နဲ့ ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား ရယူပေးနိုင်ခဲ့ပေမယ့် အသင်း အကြီးအကဲတွေနဲ့ အဆင်မပြေခဲ့တာကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီမှာ ထွက်ခွာခဲ့တာပါ။

ချယ်လ်ဆီးအသင်းဟာ သူ့ရဲ့နေရာကို ဆက်ခံခဲ့တဲ့ ရိုစီနီယာကိုလည်း ထုတ်ပယ်ခဲ့ပြီး ရာသီကုန်အထိ မက်ဖာလိန်း ကို ယာယီနည်းပြအဖြစ် ကိုင်တွယ်ဖို့ တာဝန်ပေးထားပါတယ်။ 

မက်ဖာလိန်းဟာ အသင်းကို FA ဖလားပြိုင်ပွဲမှာ အောင်မြင်မှု ရယူပေးပြီး လာမယ့်ရာသီ ဥရောပဝင်ခွင့် တစ်နေရာ ရရှိအောင် ကြိုးပမ်းပေးရတော့မှာပါ။ 

BlueCo ပိုင်ရှင်အဖွဲ့ရဲ့ လက်အောက်မှာ ဘယ်နည်းပြက ချယ်လ်ဆီးအသင်းရဲ့ နည်းပြထိုင်ခုံပေါ် လာရောက်ပြီး ထိုင်မလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းနေပါတယ်။ 

ချယ်လ်ဆီးအသင်းရဲ့ နည်းပြသစ် ဖြစ်လာဖို့ ရေပန်းစားတဲ့ သူတွေထဲမှာ နည်းပြဟောင်း မော်ရင်ဟို၊ ရီးရယ်လ် အသင်း နည်းပြဟောင်း အလွန်ဆို၊ ဘုန်းမောက်အသင်းကနေ ထွက်ခွာမယ့် အီရာအိုလာ၊ ပဲလေ့စ်အသင်းကနေ ထွက်ခွာမယ့် ဂလက်စ်နာ၊ ကိုမိုအသင်းကို ကိုင်တွယ်နေတဲ့ ဖာဘရီဂတ်စ်နဲ့ ဖူလ်ဟမ်အသင်းနည်းပြ မာကို ဆေးလ်ဗားတို့ ပါဝင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

CNI International Article

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၈

မြန်မာ့တပ်မတော် အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ မဟာဗျူဟာကျသည့်အတွက် မြန်မာ့အခြေအနေကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်လျက်ရှိသည်။ 

အိန္ဒိယသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပဋိပက္ခများ ဖြေရှင်းနိုင်ရေးကို ထောက်ခံအားပေးသည်။ 

ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုမှာ အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပဲမျိုးစုံကဏ္ဍတွင် နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်မှုမှာ တိုးတက်လျက်ရှိပြီး သတ္တုတူးဖော်ရေးကဏ္ဍ၌ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်လည်း အလေးထား လျက်ရှိသည်။ 

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး မှုများမှတဆင့် တည်ငြိမ်မှု ရရှိရန်နှင့် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်း နိုင်ရန် ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် သမ္မတသစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက်ပြီးနောက် အိန္ဒိယက ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ တိုးမြှင့်ရန် ကြိုးပမ်းလာခဲ့သည်။

မြန်မာ့လွှတ်တော်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာရယူမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက်ပြီး ၎င်း၏ အာဏာစက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ဒုတိယသမ္မတသစ် နှစ်ဦးအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။

အိန္ဒိယသံရုံးနဲ့ မြန်မာ ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲ လုပ်နေကြစဉ်

မြန်မာ့တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သူ ဦးညိုစောသည် စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင် ဩဇာညောင်းသူ တစ်ဦး အဖြစ် ရှုမြင်ခံရပြီး သမ္မတ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်၌ မူဝါဒရေးရာများကို ဦးဆောင် မောင်းနှင်သွားမည်ဟု မျှော်လင့် ရသည်။ 

တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါ်နန်းနီနီအေးကမူ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ပြန်လည် သင့်မြတ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်သွားလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကီလိုမီတာ ၁,၆၀၀ ကျော် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ရာထူးတိုးမြှင့်လာမှု အခြေအနေကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်လျက်ရှိပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အဓိက နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများဖြစ်သော အရှေ့မျှော်ဝါဒ (Act East)၊ အိမ်နီးချင်း ဦးစားပေးဝါဒ (Neighbourhood First) နှင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ် မဟာဗျူဟာ (Indo-Pacific) တို့ ဆုံမှတ်ရာတွင် တည်ရှိနေပါသည်။ 

ထို့ကြောင့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမှာ ဘက်ပေါင်းစုံ လွှမ်းခြုံထားပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါလှပါသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရည်မှန်းချက်များကို ကူညီပံ့ပိုးပေးရန် ဆန္ဒရှိသလို ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခများအတွက် "မြန်မာက ဦးဆောင်သော၊ မြန်မာကိုယ်တိုင် ပိုင်ဆိုင်သော၊ မြန်မာနှင့် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်သော" ဖြေရှင်းချက်မျိုး ပေါ်ထွက်လာစေရန် ကူညီလိုကြောင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

နိုင်ငံရေးအရ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု မပါဘဲ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှု သက်သက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အကန့်အသတ်များရှိသည်ဟု အိန္ဒိယအစိုးရက ယုံကြည်ထားပါသည်။

မကြာသေးမီက ကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းမှုသည် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများအတွက် လမ်းစ ဖွင့်ပေးလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း၊ ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်မှု ရရှိရန်အတွက် အပြန်အလှန် အလျှော့အတင်းလုပ်ကာ အနှစ်သာရရှိရှိ ဆွေးနွေးမှုများ လိုအပ်ကြောင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြပါသည်။

မြေရှားသတ္တုတူးဖော်နေကြစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုရှိရန်၊ အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရန်နှင့် ပြဿနာများကို တွေ့ဆုံဆွေးနွေး ရေး လမ်းကြောင်းမှတဆင့် ဖြေရှင်းရန်မှာ အိန္ဒိယ၏ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါသည်။

အိန္ဒိယအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို ဒီမိုကရေစီ စနစ်ဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများ ဝေမျှခြင်းနှင့် စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် သက်ဆိုင်သူ အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံလျက် ရှိပါသည်။

နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွင် နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ဆက်သွယ် ရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ အကူအညီများနှင့် လူသားချင်းစာနာ ထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပါဝင်ပါ သည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မိုခါမုန်တိုင်း၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ရာဂီတိုင်ဖွန်း မုန်တိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မန္တလေးငလျင်တို့ ကဲ့သို့သော မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သဘာဝဘေး အန္တရာယ်များတွင် ရှေ့ဦးစွာ လာရောက် ကူညီခဲ့ သည့် နိုင်ငံများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။

နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်မှုမှာလည်း ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၄-၂၅ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှု ပမာဏမှာ ၂၂.၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၁၅ ဘီလီယံအထိ ရှိလာခဲ့ပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်မှာ ဒေါ်လာ ၁.၅၃ ဘီလီယံရှိပြီး အိန္ဒိယ၏ ပို့ကုန်မှာ ဒေါ်လာ ၆၁၄.၃ သန်း ရှိပါသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံမှ အိန္ဒိယသို့ တင်ပို့မှု၏ ၇၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပဲမျိုးစုံဖြစ်ပြီး ယင်းနှစ်အတွင်း ၂၉.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပါသည်။ 

အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်နိမိတ်ကို တွေ့ရစဉ်

အိန္ဒိယသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံ ဖြစ်ပါသည်။

ရူပီး-ကျပ် တိုက်ရိုက် ပေးချေမှုစနစ် (Rupee-Kyat settlement mechanism) ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ကတည်းက စတင်ကျင့်သုံးနေပြီ ဖြစ်ပါသည်။

အဆိုပါ စနစ်အောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပဲမျိုးစုံတင်ပို့မှုနှင့် အပြန်အလှန်အားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ စက်သုံးဆီနှင့် ဆေးဝါးတင်ပို့မှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်မည်ဆိုပါက ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေမည့် အခွင့်အလမ်း များ ရှိနေပါသည်။

အခြား အလားအလာရှိသော ကဏ္ဍတစ်ခုမှာ သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ အထူးသဖြင့် မြေရှားသတ္တု (Rare Earths) ကဏ္ဍတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ 

အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ မြေရှားသတ္တုအဝေး (Heavy Rare Earths) များကို စီးပွားရေး လုပ်ငန်းချင်း ချိတ်ဆက်မှု (Business-to-Business) အခြေခံဖြင့် ဝယ်ယူရန် အသင့်ရှိနေသလို သတ္တုရှာဖွေရေးနှင့် တူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုနှင့် လေ့ကျင့် သင်တန်းပေးမှုများကိုလည်း ကူညီဆောင်ရွက်ပေး ရန် အသင့်ရှိနေပါသည်။

CNI International Article

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၄

ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားမှတဆင့် ရေနံအများဆုံး တင်သွင်းနေသည့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ထိုရေလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့မှုကို အကောင်းဆုံး ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။

တရုတ်နိုင်ငံသည် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသမှ ရေနံ အများအပြားကို သုံးစွဲနေပြီး အဆိုပါဒေသကနေ ရေနံတင်သွင်းမှု ပမာဏမှာ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နှင့် တောင်ကိုရီးယား သုံးနိုင်ငံပေါင်း တင်သွင်းမှုနှင့် တူညီနေသည်။

ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုအပေါ် တုန့်ပြန်သည့် အနေဖြင့် အာရှတစ်လွှားရှိ တာဝန်ရှိသူများသည် စွမ်းအင်ချွေတာ ရန်အတွက် အစီအစဉ်များ ချမှတ်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အဓိက သတင်းစာက နိုင်ငံအတွင်း စွမ်းအင်များ လုံလုံလောက် လောက် ရှိကြောင်း ရေးသားဖော်ပြနေသည်။

အဆိုပါ သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာ့အာဘော်တွင် တရုတ်အစိုးရသည် စွမ်းအင်များ သိမ်းဆည်းရန်အတွက်  ပြည်ပသို့ စက်သုံးဆီ တင်ပို့မှုကို တရားမဝင် ပိတ်ပင်ထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။

သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ ရိုက်ခတ်မှုများကို လျှော့ချနိုင်ရန် မူဝါဒပိုင်းအရ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ထားခဲ့သည့်အတွက် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများထက် ပိုမို ခံနိုင်ရည် ရှိနေသည်။

တရုတ်နိုင်ငံတွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ လျှပ်စစ်ကား (EV) အရေအတွက် စုစုပေါင်းနှင့် ညီမျှလုနီးပါးရှိသော EV ကားများ ရှိနေခြင်း၊ ရေနံ အမြောက်အမြားကို သိုလှောင်ထားနိုင်ခြင်း၊ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရရှိနိုင်မည့် လမ်းကြောင်း များကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ချဲ့ထွင်ထားခြင်းတို့အပြင် ပြည်တွင်းဖြစ် ကျောက်မီးသွေးနှင့် ပြန်လည် ပြည့်ဖြိုးမြဲ စွမ်းအင် များကြောင့် ပြည်ပသွင်းကုန်များအပေါ် မှီခိုနေရခြင်းမှ ကင်းဝေးသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကွန်ရက်ကို ပိုင်ဆိုင် ထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

“လက်ရှိ အခြေအနေဟာ တရုတ် မူဝါဒရေးဆွဲသူတွေ ဆယ်စုနှစ် ပေါင်းများစွာ ကြိုတင်မျှော်လင့် စဉ်းစားထားခဲ့တဲ့ အခြေအနေမျိုးနဲ့ တကယ်ကို နီးစပ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ ပင်လယ်ရေကြောင်းက တစ်ဆင့် တင်သွင်းရတဲ့ လောင်စာ တွေအပေါ် မှီခိုနေရမှုကို လျှော့ချဖို့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွေဟာ မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါ တယ်”ဟု ဖင်လန်နိုင်ငံ အခြေစိုက် စွမ်းအင်နှင့် သန့်ရှင်းသောလေထု သုတေသနစင်တာ (CREA) ၏ ပူးတွဲ တည်ထောင်သူ လော်ရီ မီလီဗာတာ (Lauri Myllyvirta) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ရေနံသိုလှောင်မှုကိန်းဂဏန်းကိုတွေ့ရစဉ်

မျှော်လင့်မထားသော EV အရှိန်အဟုန်
**********************************
တရုတ်အစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၌ ကားသစ်ရောင်းချမှု၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို EV များ ဖြစ်လာစေရန် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်က ရည်မှန်းချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။

သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကားသစ်ရောင်းချမှု စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ခန့်မှာ EV များဖြစ်ပြီး ရည်မှန်းချက်ထက် ပိုမိုရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။

မျှော်လင့်မထားသော EV အရှိန်အဟုန်ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်က ခန့်မှန်းထား ခဲ့သည်ထက်စာလျှင် ရေနံကို ပိုမိုလျှော့ချ အသုံးပြုနေပြီး ပြည်ပမှ တင်သွင်းမှုကိုလည်း လျှော့ချနေပြီဖြစ်သည်။

စွမ်းအင်နှင့် သန့်ရှင်းသောလေထု သုတေသနစင်တာ (CREA) ၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း EV များကြောင့် အစားထိုးနိုင်ခဲ့သည့် ရေနံပမာဏမှာ တရုတ်နိုင်ငံက ဆော်ဒီအာရေဗျထံမှ ဝယ်ယူတင်သွင်းသည့် ပမာဏနှင့် အကြမ်းဖျင်း တူညီနေကြောင်း သိရသည်။

စိတ်ချရသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကွန်ရက်
***********************************
တရုတ်နိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကွန်ရက်ကို ကျောက်မီးသွေးနှင့် ပြန်ပြည့်မြဲ စွမ်းအင်များဖြင့် အဓိက လည်ပတ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ 

တရုတ်အစိုးရ၏ မူလရည်မှန်းချက်များထက်ပင် ကျော်လွန်သွားခဲ့သော သန့်ရှင်းသော စွမ်းအင်ကဏ္ဍသည်  အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာမှုကြောင့် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကဏ္ဍအတွက် နှစ်စဉ်လိုအပ်ချက် ရှိနေသော ပိုလျှံ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံးနီးပါးကို နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး သို့မဟုတ် လေစွမ်းအင်သုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးစက်ရုံ အသစ်များမှ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။

ထိုကြောင့် ပြည်ပမှ ကျောက်မီးသွေး တင်သွင်းမှု လျော့ကျသွားခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှုတွင် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို အသုံးပြုနေသည့် ကမ်းရိုးတန်းပြည်နယ် အနည်းငယ်အတွက် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) တင်သွင်းရမှု လျော့နည်းသွားသည်။

ရေနံဝယ်ယူနိုင်သည့် လမ်းကြောင်း များပြားခြင်း
******************************************
တရုတ်နိုင်ငံသည် ရေနံကို အများအပြား တင်သွင်းနေသော်လည်း အခြားအာရှ နိုင်ငံကြီးများနှင့် မတူသည့် အချက်မှာ ရေနံဝယ်ယူရေးအတွက် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်း အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရခြင်းမျိုး မရှိစေရန် အထူးဂရုပြု ဆောင်ရွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဥပမာအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းတို့လိုအပ်သော ရေနံ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို ဆော်ဒီအာရေဗျ နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံတို့ထံမှ ဝယ်ယူနေရသည်။

သို့သော် တရုတ်သည် ရေနံဝယ်ယူမှုပမာဏ စုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို နိုင်ငံပေါင်း ၈ နိုင်ငံထံမှ ဝယ်ယူနေခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုများကြောင့် အခြားနိုင်ငံများအတွက် ဝယ်ယူရန် ခက်ခဲသည့် ရုရှား၊ ဗင်နီဇွဲလားနှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့ထံမှ လျှော့ဈေးဖြင့် ရရှိသော ရေနံများကို အများအပြားကို ဝယ်ယူခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။

ထို့နောက် တရုတ်သည် တင်သွင်းလာသော ရေနံအချို့ကို ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံသိုလှောင်ကန်များ အတွင်း ဖြည့်တင်းထားသည်။

တရုတ်၏ ရေနံ သိုလှောင်ထားမှု ပမာဏ မည်မျှရှိသည်ကို မည်သူမျှ အတိအကျ မသိရှိသော်လည်း စီးပွားဖြစ် ရေနံချက် စက်ရုံများတွင် ရှိနေသော လက်ကျန်များနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်မည်ဆိုလျှင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ သိုလှောင် ထားသော ရေနံပမာဏမှာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ တင်သွင်းနေရသည့် ရေနံပမာဏကို ၇ လစာအထိ အစားထိုး နိုင်မည့် အနေအထားတွင် ရှိနေကြောင်း ခန့်မှန်းထားကြသည်။

 တရုတ်ရဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အခြေပြကိုတွေ့ရစဉ်

ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှု မြင့်တက်လာခြင်း
**********************************
ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည်ပေါင်း ၄ ဒသမ ၃ သန်း ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ထိုပမာဏ သည် စံချိန်သစ် တစ်ခုဖြစ်သလို ပြည်ပမှ ရေနံတင်သွင်းမှု စုစုပေါင်း၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ညီမျှသော ပမာဏ ဖြစ်သည်။

ပြည်တွင်း သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှုမှာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာနေပြီး ပိုက်လိုင်းများမှတဆင့် တင်သွင်းလာသော ဓာတ်ငွေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်ပါက တရုတ်နိုင်ငံ၏ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) ဝယ်ယူ တင်သွင်းမှုသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်ကထက်ပင် လျော့နည်းသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပိုက်လိုင်းကွန်ရက်သည် ပင်လယ်ရေကြောင်းမှတဆင့် တင်သွင်းရမှု အပေါ် မှီခိုနေရခြင်းကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး ရုရှား၊ ဗဟိုအာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ထံမှ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို ရယူနိုင်ရန် အခွင့်အလမ်း ရှိထားသည်။

ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရသော အနာဂတ်
*****************************
ဆယ်စုနှစ် ပေါင်းများစွာ တိုင်အောင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ပြည်ပမှ တင်သွင်းရသော ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ၊ အထူးသဖြင့် ရေနံစိမ်းအပေါ်တွင်သာ အမှီပြုခဲ့ရသည်။

သို့သော် လျှပ်စစ်ကား (EV) များ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးတက်လာမှုကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ စီးပွားရေး မောင်းနှင်အားကို ပြည်ပရေနံအပေါ် မှီခိုနေရခြင်းမှ ရုန်းထွက်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။

“တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ရေနံလိုအပ်ချက်ဟာ ဒီနှစ်မှာ အမြင့်ဆုံးကို ရောက်ရှိသွားနိုင်ပြီး အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာတော့ တဖြည်း ဖြည်း လျော့နည်းသွားဖို့ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြည်ပကနေ တင်သွင်းရတဲ့ အချိုးအစားက မြင့်မားနေဦးမှာ ဖြစ်ပေမဲ့ အခြေအနေကတော့ လက်ရှိထက် ပိုဆိုးသွားဖို့ မရှိပါဘူး” ဟု Rystad Energy မှ ရေနံနှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ သုတေသနဆိုင်ရာ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ချန်လင်း (Chen Lin) က ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: ရိုက်တာ

CNI Sport Article 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃

ကမ္ဘာ့ဖလားဝင်ခွင့်ရဖို့အတွက် နည်းလမ်းတစ်ခုထက် ပိုပြီး ရှိတယ်ဆိုတာကို ဆွီဒင်အသင်းက ရှာဖွေတွေ့ရှိ သွားခဲ့ ပါတယ်။

ဆွီဒင်အသင်းဟာ ပလေးအော့ဖ် ဗိုလ်လုပွဲမှာ တိုက်စစ်မှူး ယိုကီရက်စ်ရဲ့ နောက်ကျ သွင်းဂိုးကြောင့် ပိုလန်အသင်း ကို အနိုင်ရပြီး ဥရောပဇုန်ကနေ ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲအတွက် ဝင်ခွင့်တစ်နေရာကို ရရှိသွားခဲ့ပါတယ်။ 

ဆွီဒင်အသင်းဟာ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတုန်းက ကစားခဲ့တဲ့ ၆ ပွဲမှာ ရမှတ် ၂ မှတ်သာရရှိခဲ့ပြီး အုပ်စုတွင်း နောက်ဆုံး နေရာမှာ ရပ်တည်နေတာပါ။

အဲ့ဒါကြောင့် ဆွီဒင်အသင်းဟာ ကမ္ဘာ့ဖလား မျှော်လင့်ချက်နဲ့ အလွန်ဝေးကွာနေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် နေးရှင်းလိဂ်ပြိုင်ပွဲက ရပ်တည်မှုဟာ ဆွီဒင်အသင်းအတွက် ကမ္ဘာ့ဖလား မျှော်လင့်ချက် ရှင်သန်စေ ခဲ့တာပါ။ 

အီတလီအသင်းကို တွေ့ရစဉ်

ဆွီဒင်အသင်းဟာ နေးရှင်းလိဂ်မှာ အုပ်စုတွင်း ထိပ်ဆုံးနေရာ ရပ်တည်ခဲ့တာကြောင့် ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲအတွက် ပလေးအော့ဖ် ကစားဖို့ အခွင့်အရေးရခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

နေးရှင်းလိဂ်ပြိုင်ပွဲမှာ ရပ်တည်မှုတွေကြောင့် ဝေးလ်စ်၊ ချက်၊ ရိုမေးနီးယား၊ ဆွီဒင်၊ မြောက်မက်ဆီဒိုးနီးယားနဲ့ မြောက်အိုင်ယာလန်အသင်းတို့ဟာ ပလေးအော့ဖ် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့တာပါ။ 

ဒါဆိုရင် ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲက ရမှတ်တွေက အရေးမပါတော့ဘူးလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေကလည်း ထွက်ပေါ်နေ ပါတယ်။ 

ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲမှာ ဆွီဒင်အသင်းကို (၂)ပွဲစလုံး အနိုင်ယူပြီး အုပ်စုတွင်း ဒုတိယနေရာ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ ကိုဆိုဗိုအသင်းဟာ ပလေးအော့ဖ် ဗိုလ်လုပွဲမှာ တူရကီအသင်းကို အရေးနိမ့်ကာ ခြေစစ်ပွဲ မအောင်မြင်ခဲ့တာကြောင့်ပါ။ 

ဒါဆိုရင် နောက်လာမယ့် နေးရှင်းလိဂ်ပွဲတွေကို အသင်းတွေပိုပြီး အားထုတ် ယှဉ်ပြိုင်လာကြမလားဆိုတာ မြင်တွေ့ရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

အရင်က နေးရှင်းလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွေမှာ ထိပ်သီး အသင်းတွေကလွဲပြီး ကျန်တဲ့အသင်းတွေဟာ အားထုတ်မှု နည်းပါးခဲ့ ကြတာပါ။ 

အခုအချိန်မှာတော့ ဆွီဒင်အသင်းဟာ နေးရှင်းလိဂ်မှာ စွမ်းဆောင်ခဲ့တဲ့အရာတွေနဲ့ ကမ္ဘာ့ဖလားဝင်ခွင့်ကို ရယူပြီး ပြသသွားတာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဆွီဒင်အသင်း နည်းပြကို တွေ့ရစဉ် 

ဆွီဒင်အသင်းနည်းပြ ဂရေဟမ်ပေါ်တာက သူတို့ဟာ ပြီးပြည့်စုံခဲ့ခြင်း မရှိပေမယ့် ဒါကို ဘယ်သူက ဂရုစိုက်မှာလဲနဲ့ အခု ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲကို သူတို့သွားတော့မယ်လို့ ခြေစစ်ပွဲ အောင်မြင်ပြီးနောက် ပြောခဲ့တာပါ။ 

ပရိသတ်တွေ တချို့ကတော့ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဝင်ခွင့်ဟာ နေးရှင်းလိဂ်ပြိုင်ပွဲ မပါဝင်ဘဲ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲ ရလဒ်နဲ့သာ ဆုံးဖြတ်သင့်တယ်ဆိုပြီး ငြင်းခုံမှုတွေလည်း ရှိနေကြပါတယ်။ 

ဆွီဒင်အသင်းဟာ ဥရောပဇုန်က သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေအတိုင်း လုပ်ခဲ့တာဖြစ်လို့ ကမ္ဘာ့ဖလားဝင်ခွင့်က သူတို့အတွက် ထိုက်တန်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အုပ်စုတွင်း ဒုတိယနေရာ ရပ်တည်ပြီး ခြေစစ်ပွဲ မအောင်မြင်ခဲ့တဲ့ အီတလီနဲ့ ကိုဆိုဗိုအသင်းတို့ အတွက်တော့ ဒါဟာ ကောင်းတဲ့အချက် မဟုတ်ခဲ့တာပါ။ 

ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ခြေစစ်ပွဲက ပြီးဆုံးသွားခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး လာမယ့် ဇွန်လရောက်ရင် ပြိုင်ပွဲ ကြီး စတင် ကျင်းပတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဆွီဒင်အသင်းဟာ ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲရဲ့ အုပ်စု F မှာ နယ်သာလန်၊ ဂျပန်၊ တူနီးရှားအသင်းတို့နဲ့ တစ်အုပ်စု တည်း ကျရောက်နေပါတယ်။ 

Source: Dailymail

CNI International Article

နယူးဒေလီ၊ မတ်လ ၂၈

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်း မီဇိုရမ် (Mizoram) ပြည်နယ်အတွင်းသို့ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာ နိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည့် ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ခြောက်ဦးနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်ဦးတို့ အဖမ်းခံရသည့် ဖြစ်စဉ်သည် အိန္ဒိယ၏ ကန့်သတ်နယ်မြေများအတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားသားများ လျှို့ဝှက်စွာ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားနေမှုနှင့် အိမ်နီးချင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် ဖြစ်စဉ်များကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေခဲ့သည်။

ဖမ်းဆီးခံရသူများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ သူပုန်အဖွဲ့များနှင့် ဆက်နွှယ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံမှ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EAO) ကို လေ့ကျင့် သင်တန်းပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ဥရောပမှ ဒရုန်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်ဟု အိန္ဒိယအမျိုးသားစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအေဂျင်စီ (NIA) က စွပ်စွဲထား သည်။

ဖမ်းဆီးခံထားရသူ အားလုံးကို အိန္ဒိယ၏ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြစ်သည့် တရားမဝင် လှုပ်ရှားမှုများ ကာကွယ်တားဆီးရေးအက်ဥပဒေ (UAPA) ဖြင့် အမှုဖွင့် အရေးယူထားသည်။

NIA သည် ဖမ်းဆီးခံထားရသူများ၏ လှုပ်ရှားမှုကာလ သို့မဟုတ် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့ ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အမည်ကို အတိအကျ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိသေးပေ။

ထို့ပြင် ၎င်းတို့အုပ်စုသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ မည်သည့် လမ်းကြောင်းမှတဆင့် ဖြတ်ကျော် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်ဆိုသည့် အချက်အလက်များလည်း မသိရသေးပေ။

သို့သော် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ချင်းပြည်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး ချင်းပြည်နယ်သည် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ပေါင်း ၂၀ ခန့် လှုပ်ရှားနေသည့် ဒေသဖြစ်သောကြောင့် အဆိုပါ အုပ်စုသည် ချင်းပြည်နယ် အတွင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။

The Diplomat သတင်းဌာနသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နယ်စပ်တစ်လျှောက်ရှိ မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၂ ဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင်များကို ဆက်သွယ် မေးမြန်းခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးက ထိုဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ တစ်စုံတစ်ရာ သိရှိခြင်း မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

သို့သော် နယူးဒေလီအခြေစိုက် အစိုးရ အဆင့်မြင့် အရာရှိတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ ထိုအုပ်စုသည် မြန်မာနိုင်ငံ မှအပြန် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက် လွန်ခဲ့သော နှစ်လခန့်ကတည်းက ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

၎င်းတို့ကို ကိုလ်ကတ္တား (Kolkata)၊ လတ်ခနောင်း (Lucknow) နှင့် ဒေလီ (Delhi) မြို့ရှိ လေဆိပ်များတွင် အသီးသီး ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားသားများ လျှို့ဝှက် ဝင်ရောက်မှုအကြောင်း အသေးစိတ် မဆွေးနွေးမီ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချို့သော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) သည် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ သူပုန်အဖွဲ့ များနှင့် ဆက်နွှယ်နေသည်ဆိုသည့် NIA ၏ စွပ်စွဲချက်ကို လေ့လာဆန်းစစ်ရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။

NIA ၏ စွပ်စွဲချက်သည် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်လုံခြုံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိနေသော ရှုပ်ထွေးသည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၁ ဦးနဲ့ ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၆ ဦးကို အိန္ဒိယက ဖမ်းလိုက်စဉ်

မြန်မာ EAO များနှင့် အိန္ဒိယသူပုန်အဖွဲ့များ
***********************************

မဏိပူရပြည်နယ်၊ အင်ဖာတောင်ကြား ဒေသအခြေစိုက် ကသည်း ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများအကြား ဆက်နွှယ်မှုသည် အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းပါသည်။

လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းမှ သူပုန်အဖွဲ့ အများအပြားသည် မြန်မာပြည်တွင်းစစ်တွင် ကဏ္ဍအသီးသီးမှ ပါဝင်ပတ်သက်နေကြသည်။

၎င်းတို့အနက် ကသည်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းကာ လက်နက်ကိုင် အင်အား စုများကို တိုက်ခိုက်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းထားသည့် ကသည်းခွဲထွက်ရေး အဖွဲ့များအနက် People’s Liberation Army (PLA) ၊ People’s Republican Party of Kangleipak (PREPAK) လက်အောက်ခံ အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့၊ Kanglei Yawol Kanna Lup (KYKL) နှင့် United National Liberation Front (UNLF) အဖွဲ့တို့ ပါဝင်သည်။

ထိုအဖွဲ့များသည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်းကာ ဗမာနှင့် ကူကီး-ချင်း-မီဇီု လူမျိုးစု အများဆုံးနေထိုင်သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင်အုပ်စုများနှင့် တိုက်ခိုက်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။

မဏိပူရပြည်နယ်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အတက်ကြွဆုံး လှုပ်ရှားနေသည့် ကူကီး-ချင်း-မီဇို အုပ်စုများတွင် ကူကီး အမျိုးသားတပ်မတော် (KNA) နှင့် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် (ZRA) တို့ ပါဝင်သည်။

ထူးခြားချက်မှာ ထိုအဖွဲ့အစည်း နှစ်ခုသည် မြန်မာ့ပဋိပက္ခတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် လမ်းကြောင်းများကို ရွေးချယ်ထား ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

လွန်ခဲ့သည့် ၅ နှစ်အတွင်း ZRA နှင့် မြန်မာ့တပ်မတော် ဆန့်ကျင်ရေး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသည်။

စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်မှာ ZRA နှင့် KNA နှစ်ဖွဲ့လုံးသည် အိန္ဒိယအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် အဖွဲ့များ ဖြစ်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် လှုပ်ရှားနေသည့် အခြား အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ တစ်ခုမှာ နာဂလန်းအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ (အိုင်ဆက်-မွေဗာအုပ်စု- NSCN-IM) ဖြစ်သည်။

ထိုအဖွဲ့သည် အိန္ဒိယအစိုးရနှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်ကတည်းက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးထားသည့် အတွေ့အကြုံရင့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

NSCN-IM နှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်ကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိနေသည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များသည် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်လုံခြုံရေး အခင်းအကျင်းကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေသည်။

ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က မဏိပူရနှင့် မြန်မာနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် NSCN-IM နှင့် KNA တို့ကြား ရက်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည့် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများသည် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် အကျအဆုံး များပြားခဲ့ပြီး ပဋိပက္ခ၏ အနက်ရှိုင်းဆုံး အကွဲအပြဲကို ပြသနေသည်။

အာသံ (Assam) ပြည်နယ်မှ ခွဲထွက်ရေး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်သော (ULFA-I) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း မြောက်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် ထိစပ်နေသောနေရာများ) တွင် စစ်စခန်းများ ရှိသည်။

သို့သော် ထူးခြားချက်မှာ ထိုအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ကို တိုက်ခိုက်နေသည့် မည်သည့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းနှင့်မျှ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု မရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့မှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း အများအပြားသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရနှင့် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တို့တွင် ခိုင်မာသော ဆက်နွှယ်မှုများ ရှိကြသည်။ 

အထူးသဖြင့် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သည် လွန်ခဲ့သော ၅ နှစ်က တပ်မတော်က အာဏာကိုလွှဲပြောင်း ရယူခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးလာကြသော ဒုက္ခသည် ထောင်ပေါင်းများစွာကို လက်ခံစောင့်ရှောက်ပေးထားသည့် အဓိက ခိုလှုံရာဒေသ ဖြစ်နေသည်။

မီဇိုရမ်ပြည်နယ်နှင့် မဏိပူရပြည်နယ်တို့သည် မြန်မာဒုက္ခသည်များအပေါ် ထားရှိသည့် သဘောထားမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေသည်။

မီဇိုရမ်သည် လူမျိုးစုချင်း တူညီမှုအပေါ် အခြေခံ၍ ဒုက္ခသည်များကို နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုခဲ့သော်လည်း မဏိပူရ ပြည်နယ်သည် သဘောထားတင်းမာပြီး လွန်ခဲ့သော ၄ နှစ်အတွင်း ဒုက္ခသည် အုပ်စုလိုက်ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည် နှင်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် လက်ရှိတွင် မြန်မာလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ချိတ်ဆက်မှု အားလုံးနီးပါးသည် မီဇိုရမ် ပြည်နယ်နှင့်သာ ချိတ်ဆက်နေခြင်းဖြစ်သည်။

အတိတ်ကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားအချို့သည် ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများ၊ လက်နက်များနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အတွင်း ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဖြစ်စဉ်အချို့ ရှိခဲ့ဖူးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ သူပုန်အဖွဲ့ များနှင့် ဆက်နွှယ် ပတ်သက်နေသည်ဆိုသည့် အထောက်အထား တစ်စုံတစ်ရာ မတွေ့ရှိခဲ့ရပေ။

နာဂအမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ကောင်စီ(NSCN) အဖွဲ့ကိုတွေ့ရစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပြည်ပနိုင်ငံသားများ ဝင်ရောက်မှု
********************************************

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်က အာဏာရယူခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပဋိပက္ခပြင်းထန်ရာ ဒေသများသို့ ပြည်ပ နိုင်ငံသားများ လျှို့ဝှက်စွာ ဝင်ရောက်မှုများ ရှိနေခဲ့သည်။

ထိုသို့ လျှို့ဝှက် ဝင်ရောက်ရာတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သို့မဟုတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် နယ်စပ်များမှတဆင့် ဝင်ရောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။

လွန်ခဲ့သော ငါးနှစ်အတွင်း နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဝင်ရောက်ခဲ့သူများထဲတွင် ပြည်ပရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်း များ၊ ကြေးစားစစ်သားများ၊ ထောက်လှမ်းရေးအေးဂျင့်များ၊ သီးခြား တာဝန်ပေးချက်ဖြင့် လာရောက်သော ဂျာနယ် လစ်များ၊ ပညာရှင်များ အစရှိသည့် အမျိုးအစားစုံလင်စွာ ပါဝင်နေသည်။

မြန်မာ့လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများကို ပြည်ပနိုင်ငံသားများက လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနေသည့် သတင်းများသည် မီဒီယာအသီးသီးတွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့က ထွက်ပေါ်ခဲ့သော သတင်းတစ်ရပ်တွင် ချင်းအမျိုးသား ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (CNDF)၏ တပ်မှူးတစ်ဦးက ၎င်းတို့အဖွဲ့၏ VAKOK တပ်ရင်းသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကလေးမြို့နယ်အတွင်း၌ အမေရိကန် စစ်မှုထမ်းဟောင်းတစ်ဦးထံမှ သင်တန်းများ ရယူနေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့ ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ချင်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ - ဇိုလန်း (PDF Zoland) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် လူမှု ကွန်ရက်စာမျက်နှာ၌ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံကို တင်ခဲ့သည်။

ထိုဓာတ်ပုံတွင် မြန်မာ့တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှု၌ ပါဝင်ပူးပေါင်းလာကြသော အမေရိကန်နိုင်ငံသား စေတနာ့ ဝန်ထမ်း နှစ်ဦးနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား စေတနာ့ဝန်ထမ်း တစ်ဦးတို့ကို တွေ့မြင်ရသည်။

ဇိုမီအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မ‌တော်(ZRA)ကို တွေ့ရစဉ်

အိန္ဒိယကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ အကြမ်းဖက်ကြံစည်မှု ရှိခဲ့သလား
*****************************************************

ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၆ ဦးနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၁ ဦး ပါဝင်သည့် အဖွဲ့သည် အိန္ဒိယတွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် ကြံစည်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများ မျိုးစုံထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

သို့သော် ထိုသတင်းများကို မှန်ကန်မှု ရှိ၊ မရှိ အတည်ပြုရန် ခက်ခဲသည်။ အထူးသဖြင့် ဝေးလံခေါင်သီသည့် ဒေသ များတွင် လုံခြုံရေးအေဂျင်စီများသည် ၎င်းတို့ရဲ့ သီးခြား ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဂျာနယ်လစ်များကို အသုံးပြု ပြီး သတင်းအမှားများကို ဖြန့်လေ့ရှိတတ်သည်ကို သတိပြုရမည်ဖြစ်သည်။

ယခုဖြစ်ရပ်တွင်လည်း တိကျသော ရည်ရွယ်ချက်များ ရှိနေမည်မှာ အသေအချာပင်ဖြစ်သည်။ 

အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အကြမ်းဖက်ရန် ကြံစည်မှု ရှိနေသည်ဟူသော သတင်းအချက်အလက်ကို မီဒီယာဌာနများက အလုအယက် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ထိုကဲ့သို့သော သတင်းများသည် ရုပ်သံကြည့်ရှုနှုန်းကို မြင့်တက်စေသည်။

တစ်ခါတစ်ရံတွင် အစွန်းရောက် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်နွှယ်နေသည့် သတင်းဌာနများမှ အယ်ဒီတာများ သည်ပင် ၎င်းတို့၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ရှေ့တန်းတင်ရန်အတွက် သတင်းများကို လိုရာဆွဲ၍ လိမ်လည်တင်ပြရန် ဖိအားပေးခြင်း ခံကြရလေ့ရှိသည်။

စင်စစ်တွင် တပ်မတော်နှင့် တိုက်ခိုက်နေသည့် ချင်းပြည်နယ် လက်နက်ကိုင်အင်အားစုများ သို့မဟုတ် စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် ရှိနေသည့် မည်သည့် လက်နက်ကိုင် အင်အားစုကမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ပစ်မှတ်ထားသည့် အကြမ်းဖက်မှုများကို လုပ်ဆောင်မည် မဟုတ်ပေ။

ထိုလက်နက်ကိုင် အင်အားစုများသည် အိန္ဒိယလိုလားသည့် အဖွဲ့များဖြစ်သည်။

အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာ-အိန္ဒိယ နယ်စပ်တစ်လျှောက် ကချင်ပြည်နယ်မှ ချင်းပြည်နယ်အထိ သွယ်တန်းနေ သော ကီလိုမီတာ ၁၆၄၃ (၁၀၂၁ မိုင်) ရှည်လျားသည့် နယ်စပ်ဇုန်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် (Arunachal Pradesh) ၊ နာဂလန်း (Nagaland) ၊ မဏိပူရနှင့် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်များနှင့် ထိစပ်နေသည်။

ကချင်ပြည်နယ်မှ ချင်းပြည်နယ်အထိ ရှိသည့် နယ်စပ်ဒေသ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံး ဒေသများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး ရပ်တည်ရှင်သန်နိုင်ရေးအတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံအပေါ် အမြဲတစေ မှီခိုအားထားနေရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် တပ်မတော်က အာဏာကို ရယူပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်မဘက်မှ လာသော ကုန်စည် စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်းအများစု ပိတ်ဆို့ခံထားရသဖြင့် ထိုနယ်စပ် ဒေသများ၏ အိန္ဒိယအပေါ် မှီခိုအားထားရမှုမှာ ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် ထိုဒေသများတွင် လှုပ်ရှားနေသည့် လက်နက်ကိုင်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ပစ်မှတ်ထားသည် ဆိုခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်ပေ။

မီဇိုရမ်ပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နဲ့ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF) ရဲဘော်တွေကို တွေ့ရစဉ်

ဘာကြောင့် အိန္ဒိယအစိုးရက စိုးရိမ်ပူပန်နေတာလဲ
*******************************************

အိန္ဒိယအစိုးရသည် ၎င်း၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသအတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားသားများ ခွင့်ပြုချက် မရှိဘဲ ဝင်ထွက်နေမှုနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်နေမှုအပေါ် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်နေသည်။

မြန်မာ ပဋိပက္ခကြောင့် နယ်စပ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ ဇိုမျိုးနွယ်စုချင်း သံယောဇဉ် ပိုမိုခိုင်မာလာခြင်းက Greater Mizoram ကဲ့သို့သော နယ်မြေထူထောင်ရေး မျှော်မှန်းချက်များကို နိုးကြားလာစေသည်။

ထိုသို့ လူမျိုးစုလက္ခဏာ အားကောင်းလာမှုသည် အိန္ဒိယ၏ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားနှင့် ဒေသတွင်း လူမျိုးစုများ၏ နိုင်ငံရေး လိုလားချက်များကို ဟန်ချက်ညီအောင် ထိန်းညှိရေးတွင် စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။

နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်သွားသည့် နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ပြည်ပထောက်လှမ်းရေးနှင့် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်နိုင် သည်ဟူသော သံသယက အိန္ဒိယလုံခြုံရေး အရာရှိများကို ခြောက်လှန့်နေပြီး ကူကီး-ချင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ အတွင်း အစွန်းရောက်ဝါဒ ပျံ့နှံ့လာပြီး မီဇိုရမ်ကို ဂယက်ရိုက် လာမည်ကိုလည်း အိန္ဒိယက အထူးသတိထားနေရ သည်။

ယခုကဲ့သို့ နိုင်ငံခြားသား ၇ ဦးကို ဖမ်းဆီးပြခြင်းသည် နောင်တွင် အလားတူ လုပ်ရပ်များ မရှိစေရန် မီဒီယာမှ တဆင့် ဟန့်တားသည့် နည်းဗျူဟာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ထိုဖြစ်ရပ်သည် အိန္ဒိယအစိုးရ၏ နယ်စပ်လုံခြုံရေး ဟာကွက်များကို မပိတ်ဆို့နိုင်ခဲ့သည့် ကျရှုံးမှုကိုလည်း ဖော်ပြနေသည်။

Source: The Diplomat